Iktar kemm wieħed jipprova jiffoka fuqha minn dan il-mument ’il quddiem, iktar Filfla ssir elużiva u tibda tesibixxi karatteristiċi ta’ miraġġ jew illużjoni. Il-limitu fuq id-definizzjoni tal-istampa impost minn dawk il-ħames kilometri joħloq kundizzjoni perfetta sabiex tinħoloq din l-immaġni ta’ gżiraġni fejn il-gżira hija entità kemm familjari kif ukoll misterjuża, kemm immaġni pjuttost astratta li tippresta ruħha għal interpretazzjonijiet personali u kollettivi varji, kif ukoll oġġett materjali li jikkonfrontana bil-karatteristiċi u bl-istorja speċifika tiegħu (li fl-aħħar mill-aħħar, kif se naraw iktar ’il quddiem, hija wkoll l-istorja tagħna). Il-fatt li Filfla hi inaċċessibbli u ħadd ma jista’ jirfes fuqha, apparti f’każijiet speċjali, jikkontribwixxi għal dan ukoll. Ħadd ma jista’ jagħmel lil Filfla tiegħu, jew jimponi fuqha xi aġenda politika u ekonomika (minkejja li l-mawriet bid-dgħajsa organizzati mill-Heritage Malta u oħrajn jaslu viċin), b’differenza għall-bqija tal-gżejjer Maltin fejn prattikament kull rokna hija proprjetà privata jew ġiet allokata għal xi proġett ta’ żvilupp. Essenzjalment, din hija “immaġni ta’ gżiraġni” li tikkontjeni biss l-elementi strettament neċessarji — is-sema, il-baħar, u l-blata inkwistjoni — sabiex inkunu nistgħu nikkontemplaw din il-“gżiraġni” x’tista’ tfisser. Lanqas meta npoġġu lilna nfusna fir-ritratt ma nkunu qed nimponu ruħna fuqha, għaliex il-preżenza tagħha tibqa’ waħda intriganti u awtosuffiċjenti tant li tiġbed lil għajnejna, tistieden lil ħsibijietna jistrieħu fuqha, u tqanqal l-immaġinazzjoni tagħna.

Xi kultant ma nafx għadnix nista’ ngħid li jien minn hawn u ngħidha kif inħossha mingħajr ma nirċievi reazzjoni li s-sottotest tagħha donnu jgħid, “Din ġiet erbat ijiem minn barra u se tibda tikkritika, mingħaliha li laħqet is-sema b’idejha, mingħaliha li issa aħjar minna.” Apparti minn hekk, ċerti nies (normalment dawk li jaduraw il-partit, jew baqgħu b’xi mod leali lejh) qishom joħduha personali meta tgħidilhom li l-affarijiet hawn Malta mhux sejrin sewwa u li issa ma nimmaġinanix nerġa’ ngħix hawnhekk. Daqslikieku issa jiena wkoll barranija u ġaladarba ma ngħixx hawn, m’għandi l-ebda dritt immaqdar. Inutli ngħidilhom li hemm barra mhux perfett lanqas imma li s’issa sibtni aħjar hemm, u li nikkritika għax, minkejja kollox, xorta jimpurtani minn Malta u l-futur tagħha. Ma nasalx ngħid li nħossni barranija essaċċ f’dawn is-sitwazzjonijiet, għax in-nies li qed nitħaddet magħhom nafhom u jafuni sew, għax familjari mal-protokolli soċjali li qed nipparteċipa fihom, u għax konxja biżżejjed u żżejjed ta’ x’inhu jiġi kkomunikat mingħajr ma jingħad. Domt naqra biex wasalt għaliha, imma sa fl-aħħar fhimt eżatt kif inħossni. Inħossni… intruża, eżatt bħalma ddeskriva din il-kundizzjoni Jean-Luc Nancy hu u jiffilosofizza u jipproblematizza d-duwaliżmu ta’ ġewwa/barra, jew familjari/stramb wara li għadda minn trapjant tal-qalb: “… jekk [l-intruż] diġà għandu d-dritt li jidħol u joqgħod, jekk hu mistenni u milqugħ mingħajr l-ebda parti minnu ma tkun sorpriża mhux mistennija jew mhux milqugħa tajjeb, ma jibqa’ la l-intruż, u wisq inqas l-istranġier.”