Il-kamra kienet toffrilna opportunità biex inqattgħu kważi jum sħiħ ħdejn il-baħar mingħajr ma ninxtwew għalkollox għax minn ħin għal ieħor konna nidħlu għall-kenn. Dak iż-żmien iz-zijiet kienu jlestu xi borma minn qabel, u waqt li jkunu hemm jitfgħuha ttektek fuq in-nar. Kien żmien l-issikkar taċ-ċinturin. L-unika ħaġa li, kultant u mhux dejjem, konna nieklu mhux miġjuba mid-dar kienet xi ġelat jew granita minn waħda mill-gabbani li għadhom hemm, parti intrinsika mill-bajja daqs ir-ramel. Forsi qed inpinġi xena idillika, ħafna kuġini, ħafna zijiet, ħafna ikel, ħafna qsim bejnietna. Qed nitkellem mill-memorja, imma naħseb li diffiċli ngħid li ma kienx hemm minn dan. Għall-inqas sal-1988 meta kien għad kelli tmien snin. Dik is-sena miet in-nannu, l-uniku min-nanniet li lħaqt mill-erbgħa li kelli uffiċjalment, il-patrijarka tal-familja; u l-familja, ftit wara li nqara l-wirt, bi friex soddtu għadu jrejjaħ lilu, u bi snienu foloz af għadhom fuq il-komodina, inqasmet f’ħafna fazzjonijiet, li minflok iddikjaraw indipendenza minn xulxin, iddikjaraw weġgħat. Min weġġa’ għax ħaddieħor kien jaf kollox qablu u rrealizza li mhux speċjali. Min weġġa’ għax weġġa’ u għalaq għajnejh u gidem ilsienu, imma baqa’ jġorr it-tbenġila tal-weġgħa mgħottija taħt ħwejġu. Min weġġa’ għax hekk. F’daqqa waħda l-kamra bil-madum żgħir kwadru saret żgħira wisq għal dawn il-weġgħat kollha. Ma stajtx aktar nimmaġina logħba Draughts fuq il-madum b’żewġ kuluri, għax mhux żewġ fazzjonijiet kien hemm, imma ħafna, u kulħadd ried jilgħab fl-istess ħin. U mal-baħar tkun kważi għeri, bi tbenġilek jidher daqs xaħmek. Ir-risposta taz-zija għan-nuqqas ta’ qrabatha f’kamritha kienet li hi mhux se tagħmel testmenti, mhux għax ma trid tweġġa’ ’l ħadd, imma għax ma trid tpaxxi ’l ħadd. Min irid biċċa art imur jaħdem, bħalma għamlet hi għal snin sħaħ il-Lazzarett.

Ġieli jagħti l-każ li, jien u naħseb fuq ktieb li qed naqra, nibda nara f’kotba jew xogħlijiet oħrajn l-istess ħsieb, jew mod ta’ ħsieb mhux wisq ’il bogħod minnu, tant li nibda nissuspetta li fil-fatt qed jgħidu l-istess ħaġa, li l-kwistjoni qed jarawha mill-istess perspettiva. U allura, x’kumbinazzjoni li qed naqra żewġ jew tliet kotba miktubin fi żminijiet għalkollox differenti li qed jipproponu l-istess ħsieb! L-istess jiġrili jien u nikteb. Nibda nhewden fuq idea li mbagħad nibda naraha f’kull kitba oħra li naqra. Għadni kif qrajt it-traduzzjoni mill-Grieg Antik għall-Malti tal-Frammenti ta’ Saffo, ta’ Warren Bartolo. Din l-edizzjoni, li ħarġet f’Mejju 2023, tinkludi daħla, nota tat-traduttur dwar id-dixxiplina tat-traduzzjoni, annotazzjonijiet dettaljati għal kull framment u lista ta’ ismijiet imsemmija fuq wara. Jien u naqra n-noti u l-kummenti tat-traduttur, dwar x’inhu, skont hu, is-sinifikat ta’ Saffo llum, dwar it-traduzzjoni bħala proċess ta’ trasformazzjoni u mutazzjoni, dwar il-ħarsa queer ta’ Saffo, moħħi beda joħodni mingħajr ma rrid għaż-żewġ kotba l-oħra li kelli ħdejja.