April 2026

Hemm f’pajjiżna art iktar sagra mill-knejjes u l-katidrali kollha tagħna, art li lanqas l-iktar żviluppatur prijapiku u sfaċċat qatt ma pprova jieħu taħt idejh, li ebda aġenzija qatt ma tipprova tbigħ lit-turisti, art miksija bid-damask tal-ħara tal-għasafar, art miċħuda mhux biss għall-bini u d-deckchairs, imma għall-pass tal-bniedem, daqslikieku kienet il-misteru ċentrali tal-identità tagħna. “Ilna nfittxuha b’għajnejna minn mindu l-antenati antiki tagħna rifsu fuq gżiritna għall-ewwel darba u saħħrithom tant li inkludewha fil-kosmoloġija tagħhom, tgħid Manuela Zammit fl-esej tagħha “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha Ritratt Ieħor”. Biex nagħlqu t-tielet sena tal-ġurnal, għażilna li għal darba oħra, u żgur mhux għall-aħħar darba, inżuru bil-ħsieb il-gżira ta’ Filfla, miċħuda għas-sieq, iżda żgur mhux għall-għajn u għal-lenti tal-mobile. “Dejjem hemm sibnieha, tistrieħ fuq l-orizzont, veduta familjari; imma familjari biss sa ċertu punt. Hekk kif nippruvaw inqarrbu ħarsitna lejha iktar milli jmissna, speċjalment mekkanikament, Filfla tibda taġita ruħha u tiżgiċċalna. Manuela, b’dal-esej, tipprova tartikola “xi ħsibijiet dwar x’jistgħu jkunu s-sinifikati tar-ritwal fotografiku li jwassal għal din l-immaġni ta’ Filfla li hemm tiċċirkola mhux biss fl-arkivji viżivi personali kemm privati kif ukoll pubbliċi ta’ ħafna Maltin, iżda wkoll fl-immaġinarju u l-immaġinazzjoni kollettiva tagħna, li jrenduha immaġni oriġinarja u formattiva, u mhux waħda sempliċiment ikonika. Il-fatt li ngħixu fuq gżira jiddomina l-ħsieb tagħna; u fl-istess ħin huwa kompletament trasparenti għalina. Ngħixu, trabbejna fuq gżira bi kwalità partikolari, tant hi żgħira li kull mument insibu ruħna f’xi tarf tagħha. Faċli nsibu ruħna nħarsu minn perspettiva minn fejn nistgħu narawha sħiħa, gżira li nistgħu nikkontemplaw bħala blata sħiħa, li toqgħod fl-immaġinazzjoni tagħna kif inhi, daqslikieku l-gżira ta’ Malta, jew ta’ Għawdex, hija maqbuda fl-iskutella ta’ rasna. Filfla, gżira maqtugħa minn gżira, ittina l-opportunità biex, kif tgħid Manuela, naraw lilna nfusna naraw lilna nfusna.

Logo tal-podcast ta' Aphroconfuso
  • Mejju 2025

Es Sidr #3

Omar N’Shea

Kibli

Moħbija fl-album tan-nanniet kien hemm tliet ritratti oħra li kienu meħuda f’dan iż-żmien ukoll. Minnhom insir naf li fl-aħħar tas-sena marru s-Salini Bay Hotel, jieklu, jixorbu u jiġbdu r-ritratti tax-show li kien hemm il-Pharaoh’s Den, ta’ żeffiena nisa bojod u twal u rqaq jiddandnu b’kostumi mżejna bil-lewlu, l-antaċċoli u r-rix. F’Diċembru kienu marru wkoll il-Buskett Road House. Hemm ritratt wieħed tiegħu u tagħha flimkien: ommi liebsa din il-libsa sewda Marokkina bħal kaftan tal-bellus bil-ħjata kulur id-deheb mal-għonq. Kienet il-libsa li kien xtralha u li kien riedha tilbes biex titrawwem fil-kultura Libjana li kien kitbilha dwarha. Kienet il-libsa mdendla fil-gwardarobba tal-kamra ż-żgħira għand in-nanna. Fl-ittri kien diġà beda jinsinwa biex tiffemminizza ruħha, biex tilbes bħal tfajliet oħra, biex titgħallem tkun fil-kumpanija tan-nisa, biex tagħmel affarijiet li huma eleganti, biex titkellem b’vuċi baxxa u b’ton delikat. U forsi ommi kienet qed tipprova tikkonforma dan iż-żmien? Jew forsi kienet għadha qed tipprova tagħmel sens mill-identità u s-sesswalità tagħha? Naf li fir-ritratti tagħha meta kienet waħedha, ħdejn il-karozzi li kellha, ommi kienet diġà bdiet tibdel id-dehra tagħha f’waħda l-ewwel androġena u mbagħad aktar maskili. Imma forsi ma’ Otman kienet qed tesperimenta? Forsi kien opportunità? Leħħa ta’ kosmopolitaniżmu? Forsi kien xi ħadd li setgħet timraħ miegħu? Forsi riedet wild biex tkun tista’ tidħol fil-loġika ta’ riproduzzjoni normattiva għan-nies omosesswali, u allura wara t-twelid tiegħi setgħet tieħu n-nifs fil-liżbjaniżmu? L-omm liżbjana kienet tnebbaħni li ma nistax nibqa’ ninħeba wara l-omosesswalità tiegħi biex niġġustifika l-fatt li ma rridx tfal. Ħafna qabel wennisni d-diskors dwar il-falsità tal-kontinwità normattiva, għal snin twal ġarrejt toqol kbir u sens ta’ ħtija li kont jien li waqqaft il-linja ta’ niesi b’din id-deċiżjoni. Darba qaltli li kien madwar iż-żmien li ltaqgħet ma’ Otman għat-tieni darba li l-omosesswalità kienet għadha kif daħlet, jew forsi aħjar ħarġet, fid-diskors pubbliku, li hi stess bdiet tqis b’serjetà possibbiltajiet ġodda ta’ kif setgħet tifhem lilha nnifisha.

  • Novembru 2023

Qamar Aħmar

Simon Bartolo

Virginia weġbitha li dawn huma fatti tal-ħajja u ma nistgħux nibdluhom. Nitwieldu u nikbru. Inwelldu u nkomplu nikbru sa ma fl-aħħar nispiċċaw. M’hemmx mod ieħor. Vera kienet ħarset lejn Virginia b’ċertu diqa. Forsi jmissha insistiet iktar; forsi kieku spjegat ruħha aħjar, Virginia kienet tifhem u ma titlaqx, imma qatgħet qalbha. Ma setgħet tagħmel xejn għajr li tħalli lil oħtha titlaq, tmur tfittex xortiha barra minn Malta, toffri ħajjitha u ġisimha lil raġel li qatt ma seta’ japprezzaha. Tagħtih ulied li mhux talli jerdgħulha ħalibha imma demmha wkoll. Għannqitha waħda tal-aħħar. Tgħanniqa iebsa u tal-aħħar. Saħħa! Xtaqitilha s-saħħa kollha tad-dinja u ma ppruvatx tkellimha iżjed. Daret u telqet, u ħalliet lil Virginia tħares lejha tielqa. Ħarġet fil-ġnien li kien kbir, mogħni bi frott taċ-ċitru u tal-għadma u mdawwar bil-bajtar tax-xewk biex la ħadd seta’ jidħol u lanqas joħroġ minnu ħlief minn dik il-fetħa waħda li kienet tħalliet minn xi antenat tat-tewmin. Imxiet san-naħa l-għolja tal-ġnien fejn kien hemm bank tal-ġebel u poġġiet bilqiegħda, tħares lejn iċ-ċimiterju tar-raħal. Ma reġgħetx ħarset lejn oħtha. Ma marritx taraha tiżżewweġ. Għamlet tabirruħha li kienet marida u ssakkret f’kamritha. Lanqas biss marret taraha tielqa ma’ żewġha u lanqas qatt ma kienet tiftaħ l-ittri li tirċievi mingħandha. Virginia damet ħafna tibgħat. Ma kinetx xi waħda li taqta’ qalbha malajr, iżda bil-mod il-mod indunat li kien kollu ta’ xejn. Vera ma kienet se taċċetta qatt li setgħu jibqgħu ħbieb, li setgħu jibqgħu jinħabbu. Kienet ġegħlitha tagħżel u hi, Virginia, kienet għażlet li tibni familja u futur f’pajjiż ieħor. Ma kinetx għażlet lilha, kienet għażlet lir-raġel. Iżda fil-verità, Vera kienet tkellem lil Virginia kuljum fil-mera. U fil-mera ffukat fuq punt f’wiċċha fejn kien hemm għazza mitlufa, timbaram u tiċċaqlaq ma’ kull tikmixa konfuża.

  • 24.02.2025

ħu ħsieb

Noah Fabri , Kurt Borg , Omar N’Shea & Raylene Abdilla

Fid-dinja Ingliża u dik tal-Punent, “to care” dejjem kienet distinta minn “thought” u “reason”. “Care” assoċjata ma’ emozzjonijiet, irtubija tal-qalb, femminilità — u mhux il-ħsieb, li dejjem kien meqjus rett, veritier u imparzjali, kif ħafna drabi huwa mfisser fil-Punent. Qisu l-Malti ma jagħmilx din id-distinzjoni radikali bejn il-ħsieb bħala ħsieb astratt u li tieħu ħsieb xi ħadd.

  • 24.02.2025

tpaxxa

Davinia Hamilton , Kurt Borg & Omar N’Shea

Jouissance, kif nafha jien, ma tfissirx biss pjaċir, imma xi ħaġa fl-estrem, li tista’ wkoll tinkludi l-uġigħ u s-sofferenza. Jouissance mhix pura, fiha hemm l-eċċess, hemm il-mewt, livell ta’ eċitazzjoni li kważi ma tiflaħhiex. Lacan jagħmel distinzjoni bejn il-pjaċir u l-jouissance. Il-pjaċir jobdi l-liġi tal-omeostażi li nsibu f’Beyond the Pleasure Principle [Jenseits des Lustprinzips], fejn il-moħħ ifittex l-inqas tensjoni. B’hekk, il-prinċipju tal-pjaċir ipoġġi limitu fuq il-pjaċir. Min-naħa l-oħra, il-jouissance tikser din il-liġi u hi “beyond the pleasure principle” u iktar tallinja ruħha mad-death drive [Todestrieb].

  • 13.02.2024

xewqa/xenqa

Davinia Hamilton , Raylene Abdilla & Kurt Borg

Il-kelma “xewqa” togħġobni iktar ukoll għaliex tista’ timplika element konxju fejn is-suġġett konxjament jista’ jixtieq xi ħaġa partikolari, filwaqt li l-kelma “xenqa” timplika passività fejn is-suġġett ma jistax ma jixxennaqx għal dak li m’għandux. Naħseb li għal Lacan, il-kunċett ta’ désir jopera kemm fil-konxju u kemm fl-inkonxju. F’dan is-sens, is-suġġett inkonxjament jixtieq totalità, jixxennaq għaliha, u fl-istess waqt li dan l-impuls inkonxju jiggverna x-xewqa, ix-xewqa nnifisha titlibbes forma li s-suġġett huwa konxju tagħha, bħal pereżempju: il-fantażija ta’ suġġett Ingliż awtonomu, ħabrieki, patrijott, aħjar mill-Ewropew u miżmum lura appuntu minħabba l-Ewropew inferjuri u l-Ewropew li jrid idaħħal l-immigranti, flimkien ma’ fantażiji dwar narrattivi ta’ grandjożità imperjali u kolonjali. Din il-fantażija Ingliża ġiet immanifestata b’mod konxju f’dawk il-votanti pro-Brexit fl-Ingilterra fl-2016. L-identifikazzjoni mal-kampanja tal-Brexit topera kemm fuq livell konxju fis-sens li s-suġġett Ingliż ħaseb li ġaladarba l-Ingilterra toħroġ mill-UE, ħa jerġa’ jsir sħiħ kif ukoll jitpaxxa (iħoss sens ta’ jouissance) bir-riżultat tal-vot. Fl-istess ħin, din il-faċċata konxja qed tgħatti l-implikazzjoni mistura ta’ xenqa għal totalità li qatt ma tista’ tinkiseb: fejn anki wara Brexit dak li ġie mwiegħed, ma wasalx.

  • April 2026

Nerġa’ Nżurha u Noħdilha Ritratt Ieħor

Manuela Zammit

Iktar kemm wieħed jipprova jiffoka fuqha minn dan il-mument ’il quddiem, iktar Filfla ssir elużiva u tibda tesibixxi karatteristiċi ta’ miraġġ jew illużjoni. Il-limitu fuq id-definizzjoni tal-istampa impost minn dawk il-ħames kilometri joħloq kundizzjoni perfetta sabiex tinħoloq din l-immaġni ta’ gżiraġni fejn il-gżira hija entità kemm familjari kif ukoll misterjuża, kemm immaġni pjuttost astratta li tippresta ruħha għal interpretazzjonijiet personali u kollettivi varji, kif ukoll oġġett materjali li jikkonfrontana bil-karatteristiċi u bl-istorja speċifika tiegħu (li fl-aħħar mill-aħħar, kif se naraw iktar ’il quddiem, hija wkoll l-istorja tagħna). Il-fatt li Filfla hi inaċċessibbli u ħadd ma jista’ jirfes fuqha, apparti f’każijiet speċjali, jikkontribwixxi għal dan ukoll. Ħadd ma jista’ jagħmel lil Filfla tiegħu, jew jimponi fuqha xi aġenda politika u ekonomika (minkejja li l-mawriet bid-dgħajsa organizzati mill-Heritage Malta u oħrajn jaslu viċin), b’differenza għall-bqija tal-gżejjer Maltin fejn prattikament kull rokna hija proprjetà privata jew ġiet allokata għal xi proġett ta’ żvilupp. Essenzjalment, din hija “immaġni ta’ gżiraġni” li tikkontjeni biss l-elementi strettament neċessarji — is-sema, il-baħar, u l-blata inkwistjoni — sabiex inkunu nistgħu nikkontemplaw din il-“gżiraġnix’tista’ tfisser. Lanqas meta npoġġu lilna nfusna fir-ritratt ma nkunu qed nimponu ruħna fuqha, għaliex il-preżenza tagħha tibqa’ waħda intriganti u awtosuffiċjenti tant li tiġbed lil għajnejna, tistieden lil ħsibijietna jistrieħu fuqha, u tqanqal l-immaġinazzjoni tagħna.

Dekorazzjoni art-nouveau