Abeċedarju

Aħdar, aħdar, u aħdar, jien u nongħos fuq il-ferrovija fi triqti lura lejn il-belt. Quddiemi mara fil-ħamsinijiet taħdem il-crosswords minn fuq ktejjeb f’ħoġorha. Xagħarha maħlul mimli ħjut griżi, u wiċċha abjad terra. Ħdejja tfajla tistudja ’l King Lear u barra jnixxi l-aħdar. Aħdar u aktar aħdar. Għaddejjin ħafna sigar, u għelieqi, u djar weqfin waħidhom fil-wesgħat miftuħa. Mogħdijiet fil-kampanja, ħamrija mxarrba u ċpar fuq l-għoljiet. Bogħod wara bogħod, tul ta’ sema, griż, għal dejjem ta’ dejjem. Xagħrek ukoll ittektket melħ. Il-ġilda xierfa u għajnejk tqal bħaċ-ċomb. Koppja żagħżugħ

— “Lejl u Nhar” ta’ Miriam Galea

— “Lejl u Nhar”
ta’ Miriam Galea
Bl-ispjetaġni ta’ murmurazzjoni, bit-textix tal-ġwienaħ jissieltu għal posthom f’dinja ikbar minnhom u dejjem barranija, hekk saħħti titlaqni kull nhar ta’ Ħadd. Il-mara tiegħi, li nħobb iktar milli nħobb lili nnifsi, tgħidli li f’dal-jum tal-jiem ħaddieħor jirxoxta u mmut jien. Kieku kont sturnell ġo qatgħa, tgħid kont nitqabad għal posti bil-kalma jew le? Kont nagħti sehmi b’abbandun jew b’ansjetà li ddawwarli munqari ’l ġewwa biex nidher iżjed mans u inqas għall-ponta? Żifna bħal dik. Sturnell jgħixha minn ġewwa iżda qatt ma jaraha minn barra. Bniedem jinzertaha minn barra iżda titjirie

— “Murmurazzjoni #1” ta’ Luke Joseph Buhagiar

— “Murmurazzjoni”
ta’ Luke Joseph Buhagiar
Ċertament, dawn il-magni tal-qari se jaħjuha l-letteratura. Fl-aħħar ikollna ġgajta fuq ġgajta ta’ qarrejja li anki jekk jitħajru jiktbu huma stess, xorta waħda jifdlilhom il-ħin biex jaqraw il-kitba tagħna. L-ilsna ż-żgħar, li s’issa jkunu gawdew mill-prestiġju tal-kitba artiġġjanali, issa jindunaw li jistgħu jibbenefikaw iktar minn din l-innovazzjoni milli biss joqogħdu jistennew li kulħadd jiggustahom għax żgħar. F’daqqa waħda jkollna miljuni fuq miljuni ta’ qarrejja u l-Malti jkollu sfera kbira daqs tal-Ingliż, l-Ispanjol, l-Għarbi, in-Navajo. Ilsienna issa jkun oċean immens, kożmos sħiħ ta’

— “Il-Magna tal-Qari” ta’ Joe Gatt

— “Il-Magna tal-Qari”
ta’ Joe Gatt
Chaosmose huwa t-titlu tal-ktieb finali ta’ Félix Guattari. Il-kunċett ta’ kaosmożi ħareġ mix-xogħol preċedenti ta’ Guattari, partikolarment mill-kunċett tar-ritournelle tiegħu u ta’ Gilles Deleuze. It-terminu “kaosmożi” jalludi għall-pożizzjoni ta’ awtorità tal-kaos, u l-prospett tal-evoluzzjoni osmotika tal-kaos innifsu. Il-ħidma fundamentali tal-kaosmożi hija l-interazzjoni bla waqfien bejn ir-respirazzjoni kosmika u r-ritornelli tas-singularità. L-ordni stabbilita — soċjali, politika, ekonomika u sesswali — għandha l-għan li tinforza konkatenazzjoni li twebbes u toħnoq l-oxxillazzjo

— “Nifs: Kaos u Poeżija #2” ta’ Franco "Bifo" Berardi

— “Nifs: Kaos u Poeżija”
ta’ Franco "Bifo" Berardi (tr Karl Baldacchino)
Diffiċli tiddefinixxi x’inhi distanza twila. Ngħidu aħna mixja, tikkwalifika bħala twila, jekk għall-inqas taqsam minn raħal għal ieħor? Fil-każ ta’ ġirja, f’moħħi għandi waħda li ma tistax tagħmel f’nifs wieħed, ma tistax tisprintjaha. L-istess f’għawma. Biex tkun twila, matulha trid tiġġieled l-għeja u qabel tibda jrid ikollok f’moħħok kif se tqassam l-enerġija, il-pass, il-qadfa. F’xi ħin ħa tidħol il-monotonija u jiġi minnek kif tirbaħha, kif tibdilha f’esperjenza. Bħalma kien qal Emil Zátopek, jekk trid tirbaħ xi ħaġa, iġri mitt metru; jekk trid tesperjenza xi ħaġa, iġri maratona. Imma mhux

— “Distanzi Twal” ta’ Jean Paul Borg

— “Distanzi Twal”
ta’ Jean Paul Borg
Erġajt lura Malta. U ilni ġa sena hawn. Bla ħsieb kienet din, ġita tas-sajf bħal kull sena oħra iżda din id-darba fost affarijiet oħra, kienet aħbar kerha li żammitni hawn. Ejja ngħidu li kien u għadu jagħmel sens li jien, Romeo, ninsab hawn. Sirna nafu li missieri kellu kanċer fl-istonku, ikrah ferm, tal-biża’ waħx. Imnalla kellu l-għasafar biex jedha u lil ommi, li hi l-pilastru tal-familja u mingħajrha ma nagħmlu xejn. Imnalla kellna ftit minn dawn l-għasafar id-dar magħna għax lil ommi ħabbewha wisq, u hi lilhom. Ommi tqala waħda kellha, u ħarġulha tnejn f’daqqa. Ifhem, mhux eżatt hekk l-ist

— “Qarn (silta)” ta’ Romeo Roxman Gatt

— “Qarn (silta)”
ta’ Romeo Roxman Gatt
F’pubblikazzjoni tal-1912 li dehret fil-ġurnal Archivum Melitense dwar id-dgħaben ossiferi u depożiti alluvjali, Napuljun Tagliaferro, ta’ matematiku li kien, ħoloq tipoloġija tal-għerien u d-dgħaben ta’ Malta: l-ewwel kategorija tikkonsisti f’għerien u dgħaben li fihom instabu biss il-fdalijiet ta’ speċi estinti ta’ annimali. Dawk tat-tieni klassi kienu jintużaw kemm mill-annimali kif ukoll mill-bnedmin u fihom instab mhux biss l-għadam tagħhom imma anki biċċiet tal-fuħħar. L-għerien u d-dgħaben tat-tielet klassi huma eżemplati minn Għar Dalam u Bur Mgħeż, żewġ siti li taw evidenza kemm

— “Bur Mgħeż #4” ta’ Omar N’Shea

— “Bur Mgħeż”
ta’ Omar N’Shea
Ġieli jagħti l-każ li, jien u naħseb fuq ktieb li qed naqra, nibda nara f’kotba jew xogħlijiet oħrajn l-istess ħsieb, jew mod ta’ ħsieb mhux wisq ’il bogħod minnu, tant li nibda nissuspetta li fil-fatt qed jgħidu l-istess ħaġa, li l-kwistjoni qed jarawha mill-istess perspettiva. U allura, x’kumbinazzjoni li qed naqra żewġ jew tliet kotba miktubin fi żminijiet għalkollox differenti li qed jipproponu l-istess ħsieb! L-istess jiġrili jien u nikteb. Nibda nhewden fuq idea li mbagħad nibda naraha f’kull kitba oħra li naqra. Għadni kif qrajt it-traduzzjoni mill-Grieg Antik għall-Malti tal-Frammenti

— “Il-Lanza, il-Labra, il-Qo…” ta’ Loranne Vella

— “Il-Lanza, il-Labra, il-Qoffa, l-Azzarin”
ta’ Loranne Vella
Glissant isemmi wkoll id-diżordni u l-kaos, li hu jikkunsidra bħala forzi produttivi li jitfaċċaw hekk kif l-assunzjoni falza — li d-dinja u dak kollu ta’ ġo fiha jista’ jiġi kklassifikat, iddefinit, mifhum totalment, u ordnat skont loġika universali (il-filosofija tal-Punent) li toriġina minn ċentru singulari (l-Ewropa tal-Punent ta’ Fuq) — tibda tfalli u d-dinja tiżvela ruħha bħala irreduċibbli għal din il-perspettiva waħda. F’Poétique de la Relation Glissant jintroduċi wkoll il-kunċetti tat-“trasparenza” u l-“opaċità” li l-ktieb huwa tant magħruf għalihom. Hawnhekk, it-trasparenza hija l-a

— “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha …” ta’ Manuela Zammit

— “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha Ritratt Ieħor”
ta’ Manuela Zammit
GĦal tlett iljieli bejn Awwissu u Ottubru 2023, bħala parti mill-wirja The Wind Blows Waves… In All Directions, ikkurata minn Bobb Attard u Dali Aguerbi, jien għamilt insalata għal udjenza miġbura fi Spazju Kreattiv u tkellimt fuq ir-relazzjoni bejn l-ikel u l-ġeneru. Għamilt l-ewwel verżjoni ta’ din il-performance Klabb Ħawaj f’Settembru tal-2022, u kont naf li kelli bżonn naħdem fuq l-istruttura teatrali tagħha, anki jekk l-ideat teoretiċi kienu ilhom iberrnuli. Jien u nipprepara għall-verżjoni l-ġdida, qsamt dan il-ħsieb ma’ ħabibti Michela u spiċċajna noħorġu b’ħafna ideat u ħaf

— “Insalata” ta’ Noah Fabri

— “Insalata”
ta’ Noah Fabri
Hemm karru bil-ġwienaħ misjuq minn kuċċier miġbud minn żewġt iżwiemel. Żiemel minnhom abjad, b’għonqu wieqaf dritt, grazzjuż. L-ieħor iswed, magħmul ikrah u goff. Bil-frosta f’idu, il-kuċċier qed jittajjar lejn is-sħab u lil hinn minnu. Iż-żwiemel, speċjalment l-iswed, kultant jissaraw mal-kuċċier, jisfidawh, jisfrattaw, għoddhom jaqilbu l-karru. Il-kuċċier iqum bilwieqfa jwiddeb liż-żwiemel. B’idejh it-tnejn jiġbed b’kemm jiflaħ fuq ir-riedni marbutin mal-ilġiem ta’ ġo ħalqhom. Iż-żwiemel jogħtru taħt is-saħħa tal-kuċċier u, bla ma jridu, jobduh. Imma t-taqbida bejniethom tkompli. Żiemel minnho

— “Ġilda” ta’ Kurt Borg

— “Ġilda”
ta’ Kurt Borg
Ħames mitt pass. Ħames mitt pass hemm mill-aħħar tarġa quddiem il-bieb tax-xogħol għall-bus stop li rrid nieqaf u nistenna fuqha. Saru l-ħamsa u nofs u ħamsa, u r-riħ ta’ Diċembru reġa’ tani naqra ħajja wara tmien sigħat inħares lejn skrin, inħarbex l-emails li jintemmu bil-kind regards u li jibdew bil-hope this email finds you well — dejjem b’exclamation mark biex il-persuna li tirċeviha tkun taf li jien waħda minn dawk l-orrajt. Inħares lejn it-tabella tal-bus stop darb’oħra biex inkun ċertissima li qiegħda fuq il-waqfa t-tajba. Mhux għax ma nafx jekk jienx ippustjata sew, imma tibda thewden war

— “Manifest Kontra ż-Żmien” ta’ Kris Polidano

— “Manifest Kontra ż-Żmien”
ta’ Kris Polidano
Il-kunċett tal-identità huwa ingann, ibbażat fuq nuqqas ta’ fehim. L-identità hija l-projezzjoni ta’ xi wħud mill-karatteristiċi tal-passat fuq l-immaġinazzjoni tal-futur. L-identità ma teżistix, l-identifikazzjoni biss teżisti. L-identità hija l-fissazzjoni fuq proċess ta’ identifikazzjoni li ġeneralment tnaqqas il-kumplessità għal mudell prevedibbli ta’ mġiba, skont bżonnijiet psikoloġiċi jew intenzjonijiet politiċi. Il-kulturi jeżistu fi proċess perenni ta’ tiswir u l-evoluzzjoni kulturali ma tiddependix fuq l-ovarji jew l-isperma jew il-kulur tal-ġilda — tiddependi fuq l-iskejjel, fuq il-kotba

— “Nifs: Kaos u Poeżija #7” ta’ Franco "Bifo" Berardi

— “Nifs: Kaos u Poeżija”
ta’ Franco "Bifo" Berardi (tr Karl Baldacchino)
Jisbaħ jum ġdid, u fil-ħanut jidħlu l-missier u l-preżunt iben li rat xi ġimagħtejn qabel, il-missier jerġa’ jieħu żewġ ingravati, it-tifel jerġa’ jlibbes lil missieru, hi tikkontempla l-monotonija ta’ ħajjitha, l-assurdità tar-repetizzjoni jum wara jum, dejjem l-istess, imbagħad tiftakar li bħalissa ħajjitha qajla tista’ ssejħilha monotona, u ssib ruħha tixtieq iktar monotonija. Mal-missier u l-iben jidħol ieħor, għall-ewwel taħseb li qiegħed magħom. Forsi xi membru ieħor tal-familja. Imma joħorġu l-missier u l-iben, u hu jibqa’ hemm, iqalleb l-ingravati, hi tiflih minn taħt il-għajn, u tiddeċi

— “L-Għoxx Mera tar-Ruħ” ta’ Glorianne Micallef

— “L-Għoxx Mera tar-Ruħ”
ta’ Glorianne Micallef
Kien iħobbha lil Milla tiegħu bi mħabba li tistordik u b’passjoni ikbar minnha; kien iħobbha kull lejl u ftit drabi matul il-jiem; kien iħobbha inkredibbilment, u f’postijiet daqstant inkredibbli li assolutament ma kinux xierqa għal dak l-iskop, mhux biss għaċ-ċittadini Sovjetiċi iżda għal kull persuna rispettabbli b’passaport; ħabbha taħt il-monument tal-Mexxej il-Kbir, f’karozzi tal-passiġieri tad-ditta ноль-шесть2, fil-lifts u anki fl-għases tal-pulizija, fejn spiss kienu jsibu rwieħhom minħabba l-passjoni miġnuna tagħhom; ħabbha meta reġgħu lura d-dar, mal-ħitan tal-appartament b’żewġt ikmam

— “Shaft taż-Żibel (silta)” ta’ Iva Pezuashvili

— “Shaft taż-Żibel (silta)”
ta’ Iva Pezuashvili (tr Joe Gatt)
L-istorja li ssib fuq il-qoxra ta’ wara tar-rumanz La coscienza di Zeno hija magħrufa kważi iktar minn dik li hemm irrakkuntata ġewwa. Aron Hector Schmitz twieled Trieste fl-1861 meta l-belt kienet tagħmel parti mill-Imperu Awstro-Ungeriż. Sal-aħħar tas-seklu, Schmitz ħareġ żewġ rumanzi, it-tieni wieħed taħt il-psewdonimu Italo Svevo, isem li kien għażel wara li miet missieru biex jgħaqqad iż-żewġ identitajiet li kien iħoss li jappartjeni għalihom. Ma tantx għamlu ħoss dawn ir-rumanzi u, meta żżewweġ lil Livia Veneziani, daħal jaħdem fid-ditta tal-familja tagħha li kienet tipproduċi ż-żeb

— “Il-Kuxjenza fit-Truf” ta’ Joe Gatt

— “Il-Kuxjenza fit-Truf”
ta’ Joe Gatt
Meta nsib ruħi f’konverżazzjonijiet dwar il-kolonjaliżmu ma’ sħabi f’Londra, inħoss li aħjar ma ngħid xejn dwar Malta — uħud minnhom ġejjin minn pajjiżi li sofrew vjolenza ħafna iktar inekwivoka f’isem l-Imperu. Wara kollox, filwaqt li Malta batiet taħt l-Ingliżi, m’għaddejniex mill-vjolenza mdemmija u ġenoċidju li raw postijiet oħrajn: il-kampijiet ta’ konċentrament fl-Afrika t’Isfel, fejn ikkalzraw il-Boer; il-Massakru tal-Amristar fil-Punjab; it-tortura sistemika u l-istupru tan-nies Kikuyu fil-Kenya. Li esperjenzajna aħna l-Maltin, Rob Nixon isejħilha “vjolenza bil-mod”. Meta naħsbu fil-vjolen

— “Żerriegħa” ta’ Davinia Hamilton

— “Żerriegħa”
ta’ Davinia Hamilton
Niftaħ għajnejja kuntenta li rqadt tajjeb ħafna, f’sodda kbira u komda u fuq imħadda kif inħobbha jien. Sabiħ torqod mingħajr tbandil. Mhux bħal-lejl ta’ qablu, abbord l-Excelsior, fejn ma tantx irqadt minħabba l-avviżi fuq il-loudspeaker fil-kabina, l-ewwel bit-Taljan u wara bl-Ingliż, u mbagħad il-ħsejjes tal-mutur u l-makkinarju kollu tal-vapur, orkestrati flimkien mal-air conditioner tal-kabina. It-tbandil tal-mare mosso biss kien jonqos biex għaqqadna l-bubun. Imma dalgħodu, wara lejl kwiet, m’għandix aptit inqum. Nixtieq nista’ norqod iżjed jew inqatta’ lejl ieħor hawn, imma l-ferrovija ti

— “Għalhekk Qed Nivvjaġġa bi…” ta’ Kristina Borg

— “Għalhekk Qed Nivvjaġġa bil-Mod”
ta’ Kristina Borg
Ommi kienet it-tieni wild minn ħamest itfal, l-ewwel bint wara ħuha l-kbir, u l-ikbar waħda minn erba’ aħwa bniet. Meta twieldet l-aħħar waħda, ommi kienet kibret biżżejjed biex tkun għaliha mhux biss oħtha l-kbira iżda anki ommha meta ommhom kienet tintefa’ għodwiet sħaħ fid-dlam tal-kamra tas-sodda mimduda b’maktur kobba nofsu f’idha nofsu f’ħalqha tifga l-krib hi u titqabad mal-migranji li kienu ilhom jaħkmuha għal għarrieda mill-ewwel ġimgħat tat-tielet tqala u ma riedu jerħuha b’xejn. Kienet ommi li lil ħutha bniet kienet tlestilhom, kull filgħodu, il-ħwejjeġ u l-fatra, u tgħinhom jagħmlu s

— “Jisimni Gianna” ta’ Loranne Vella

— “Jisimni Gianna”
ta’ Loranne Vella
Poeżija bl-Ingliż li ktibt hija “Acne & Horny” fuq ktejjeb ċkejken li tathuli ħabiba tiegħi tal-qalb. Djarju qisu veru seta’ kien ta’ Romeo. Warda fl-aħmar imnaqqxa fuq qoxra tal-ġild ħadra. Minflok fuq Ġuljetta qed nikteb fuqi u fuq it-T. Lit-tfajla tiegħi niktbilha poeżiji imma ġeneralment nibgħathomlha email jew niktibhom fuq karta tal-kompjuter. Darba għamiltilha ktieb; ħadt il-ħin fuqu, ma kienx kliem biss. Hi tiktibli veru sabiħ, tikteb sabiħ b’mod ġenerali. Meta tmur lura lejn Barċellona tħallili koċċ ittri ċkejknin imferrxin mad-dar. Taħt l-imħadda, jew fil-wax ta’ xagħri, fil-kexxun

— “Qarn (silta)” ta’ Romeo Roxman Gatt

— “Qarn (silta)”
ta’ Romeo Roxman Gatt
Qabel ma nidħol fid-dettall fil-mistoqsijiet li jqajjem għalija l-biennale Malti, huwa importanti li dan l-avveniment jitpoġġa f’kuntest storiku internazzjonali li jmur lura għall-ewwel biennale tal-arti li qatt ġie organizzat: dak ta’ Venezja li twaqqaf fl-1895 mill-kunsill muniċipali tal-istess belt sabiex titkabbar l-industrija tat-turiżmu tal-post u sabiex Venezja tingħata immaġni iktar moderna ta’ ċentru kulturali Ewropew. L-ewwel edizzjoni saret fil-Giardini, ġnien pubbliku li fih ittella’ bini ċentrali għall-wirja tal-arti, il-Palazzo delle Esposizioni. Fil-bidu tas-seklu għoxrin feġġew l

— “Kundizzjonijiet ta’ (im)p…” ta’ Manuela Zammit

— “Kundizzjonijiet ta’ (im)possibbiltà tal-Biennale ta’ Malta”
ta’ Manuela Zammit
Ritmu” jfisser is-singularizzazzjoni kaosmika taż-żmien: ir-ritmu jiskanda ż-żmien bħala l-vibrazzjoni ta’ organiżmu singulari li jieħu n-nifs, li qed jipprova jintona mal-kaos ta’ madwaru. Għalkemm it-teorija żviluppata minn Wilhelm Fliess lejn l-aħħar tas-seklu dsatax dwar il-bijoritmi hija ġeneralment meqjusa bħala psewdoxjentifika, jien napprezza l-potenzjal metaforiku tal-kunċett tal-bijoritmu. L-organiżmi huma magħmula minn materja vibranti, u l-pulsazzjonijiet ta’ organiżmu individwali jidħlu f’relazzjoni ritmika mal-pulsazzjonijiet ta’ organiżmi individwali oħrajn tal-madwar. Din il-konġ

— “Nifs: Kaos u Poeżija #8” ta’ Franco "Bifo" Berardi

— “Nifs: Kaos u Poeżija”
ta’ Franco "Bifo" Berardi (tr Karl Baldacchino)
Semmejt dik il-ħabiba li tibgħatli l-poeżiji, sekonda ilu: Jasmine Bajada, poeta żagħżugħa Għawdxija li diġà ppubblikat xogħol akkademiku u poeżiji apparti dawk f’ilsien selvaġġ. Ma kont naf kważi xejn dwarha: għal żmien twil kienet għalija isem bla wiċċ, għax kienet ippubblikat xogħolha f’ġurnal akkademiku li kont immexxi fil-passat. Imbagħad bdejna naqsmu l-poeżiji (xi tliet jew erba’ snin wara) u, malli qrajthom, peress li għoġbuni sew, kelli għall-inqas insir nafha ftit: sibtha bniedma tħobb il-bankijiet taħt is-saġar u li tilqa’ lil dak li jkun bi tbissima fiduċjuża.

— “Persjani” ta’ Aaron Aquilina

— “Persjani”
ta’ Aaron Aquilina
Top of the World jagħmel parti mill-konfini ta’ Ħal Għargħur, periferija man-Naxxar. Huwa medda ta’ art b’terren xagħri, aħrax, tħares fuq il-Madliena, Baħar iċ-Ċagħaq, il-Magħtab u San Pawl il-Baħar. L-ismijiet lokali taż-żona huma Ġebel San Pietru, inkella l-Anċirietka. Għaxqet l-Għajn hija t-triq li tgħaddi minn qalb l-għolja, u tgħaqqad minn tarf sa tarf tar-raħal tal-Għargħur. Aktarx li r-referenza Ingliża għal dan il-lok żviluppat minn barranin li jżuru l-inħawi għal passiġġati; jew jaf sforz l-effett superjuri li tagħtik il-veduta minn hawn fuq, fejn appuntu wieħed iħossu fil-quċċata tad-

— “Biex Tara Kif Jgħixu l-Oħ…” ta’ Ryan Falzon

— “Biex Tara Kif Jgħixu l-Oħrajn”
ta’ Ryan Falzon
Viżibbilment, it-terren tal-postpolitika kien jikkondividi ħafna karatteristiċi ewlenin mal-iperpolitika li fl-aħħar waslet biex ħaditilha postha — id-dimobilizzazzjoni u d-dgħufija tas-soċjetà ċivili, it-tqaċċit mill-għeruq tal-partiti, iż-żieda fl-iżolament tal-istat mill-pressjoni popolari. Iżda n-novità dejjem tippresupponi kuntrast — għax ma nżommux terminu iktar familjari? Fis-snin ta’ wara l-kollass finanzjarju tal-2008, beda jinħall b’mod konsistenti ż-żmien is-silġ tal-politika li ġie wara l-kollass tal-Ħajt ta’ Berlin. Tul il-Punent kollu — minn Occupy Wall Street fl-Istati Uniti sa 1

— “Kollox Iperpolitiku” ta’ Anton Jäger

— “Kollox Iperpolitiku”
ta’ Anton Jäger (tr Karl Baldacchino)
Waqt żmien il-Covid rajt id-dokumentarju fuq TVM News dwar Filfla, u dan kien mument li fetaħli l-bibien beraħ. Minn naqra ta’ għajdut, storja, leġġenda tan-nies ta’ wara l-mina bdew jispuntaw friegħi ġodda. Id-dokumenti u l-mapep li juri Joe Sultana flimkien mal-memorji tiegħu qanqluni biex nipprova ngħaqqad u nilgħab b’dawn l-elementi fil-performance. Bdejt bil-prattika militari għax jien qatt ma kien għaddieli minn rasi li dak il-blat imġarraf madwar Filfla mhuwiex xogħol iż-żmien u t-tħabbit tal-mewġ imma xogħol il-bniedem. It-tifrik ta’ Filfla matul iż-żminijiet huwa diżastru teknoloġ

— “Splużjonijiet #1” ta’ Jimmy Grima

— “Splużjonijiet”
ta’ Jimmy Grima
X’jiġrilha din l-istorja jekk minflok il-ponn issikkat mal-frosta, inħarsu lejn l-id tiżloq minn fuq ir-riedni? Jekk minflok il-ħakma taż-żwiemel, il-qalba tar-rakkont tkun il-mument li l-kuċċier jinduna li l-karru se jaqa’? Kemm hu stramb is-sens li tħossok qed taqa’ hux? Taqbeż mill-għoli fil-baħar u tintebaħ li m’għadx hemm art taħtek. Tiżloq u tinduna li saqajk m’għadhomx jankrawk. Meta taqa’, qisek qed issegwi skript. Tagħmel x’tagħmel, li għandu jiġri se jiġri. Tista’ tilqa’ b’idejk jew tipprova taqa’ l-aħjar li tista’, imma fil-mument tal-waqgħa r-riedni jkunu qishom tneħħew minn id

— “Ġilda” ta’ Kurt Borg

— “Ġilda”
ta’ Kurt Borg
Żgur li ismi familjari. Żgur li smajt bosta stejjer fuqi. Iżda żgur qatt ma smajt dak li ġara bejni u bejn Persew. Nitolbok, iskot ftit u isma’ l-istorja tiegħi qabel nissarraf f’elf framment ta’ miti oħra… Mela darba, ħmistax-il sena ilu, meta kont għadni tifla, kont ngħix mal-ġenituri tiegħi, Foriku u Keto, fuq gżira serena mdawra b’baħar blu jwerżaq. Id-dar kienet ċkejkna, bi tlett ikmamar kollox; il-kċina, il-kamra tal-bżonnijet tagħna u l-kamra fejn konna norqdu jien u ħuti l-oħra. Għalkemm bejni u bejn ħuti l-kbar ftit snin biss kienu jifirduna — qabża ta’ sentejn kull wieħed — l-ikbar d

— “Medusa” ta’ Rowena Grech

— “Medusa”
ta’ Rowena Grech
Zhukovka hija belt żgħira fir-Russja. Issa bilkemm jista’ jsibha xi ħadd fuq mappa, lanqas nerd tal-kartografija, jew xi ħadd bil-Masters fil-Ġeografija, lanqas xi “Russu professjonali” ta’ grad għoli. Imma darba — qabel Gorbachev waqa’ fil-ġenn tal-Perestroika, u kkundanna ’l-poplu Sovjetiku jsofri minn dijarrea ta’ ħelsien — proprju din Zhukova kienet il-manifattur tar-roti famużi, li kienu l-ħolma ta’ kull ġuvnott u Pijunier Żgħir. Dawk ir-roti tal-ġenerazzjoni l-ġdida, Десна-два, kellhom roti żgħar imma jservu, frame jintewa, u prezz għoli żżejjed mgħolli jerġa’ iktar minn dawk il mingħula tal-b

— “Shaft taż-Żibel (silta)” ta’ Iva Pezuashvili

— “Shaft taż-Żibel (silta)”
ta’ Iva Pezuashvili (tr Joe Gatt)
12 ta’ Mejju, 1973. Għamiltu l-passaport? Nispera li għamiltu u li hemm il-kitba bl-Għarbi ħa tkun tista’ tidħol il-Libja mingħajr problemi. Nispera li qed tħossok aħjar issa bit-tqala. Saret biċċa xogħol kbira sew biex issib tikri jew tixtri post Tripli — ħafna nies ġew joqogħdu hawn issa, u mhux kemm tgħid ħa mmur insib post. Qed inħossni qisni m’iniex miżżewweġ; bilkemm qattajna ħin flimkien. Jerġa’ jirreferi għall-ittra twila li kien bagħtilha: ifhem sew xi ktibtlek hemm. X’se tagħmel? Ġejja, jew se tibqa’ Malta? Se tibqa’ tisma’ min-nies li jgħidulek li l-Libja mhux post tajjeb g

— “Es Sidr #4” ta’ Omar N’Shea

— “Es Sidr”
ta’ Omar N’Shea
22 ta’ Marzu 1973. Irċevejt tliet ittri mingħandek, tal-1, it-2 u t-3 ta’ Marzu. Grazzi. Il-flus li bgħattlek tista’ tmur tixtri xi affarijiet għat-tieġ bihom, jew stennieni u la nasal immorru flimkien. Ktibtli li qed tfittex biex tikri dar għal sena. Għala sena? Mhux se ndumu Malta sena żgur, Jos. Jekk trid issib tikri xi mkien għal tlieta jew erba’ ġimgħat, tajjeb. Sakemm inkun hemm jien ikollna fejn noqogħdu. Imma mhux beħsiebni noqgħod ġej u sejjer minn Tripli għal Malta għaliex ma nistax u m’għandix il-ħin. Il-gvern jagħtina visa limitata u hemm limitu wkoll fuq kemm flus nistgħu noħorġu

— “Es Sidr #3” ta’ Omar N’Shea

— “Es Sidr”
ta’ Omar N’Shea