•  

Abeċedarju

  1. Aħna kollha ħatja. Il-ħtija tiċċirkola mas-soċjetà, tippenetra l-arja bħad-duħħan mill-aħħar sigarett ħati ta’ xi ħadd li ħalef li did-darba żgur se jieqaf ipejjep. Il-ħtija minsuġa fil-mumenti żgħar u l-għażliet kbar li jikkostitwixxu ħajjitna. Tinsab fl-eżitazzjoni meta nixtru xi ħaġa mgeżwra fil-plastik, jew fil-qarsa li nħossu meta nixtru oġġett irħis li jista’ jkun magħmul minn ħaddiema sfruttati fl-isweatshops. Inħossuha meta nagħżlu li nordnaw takeaway għax m’għandniex aptit insajru, jew meta taparsi ma nindunawx bil-persuna li torqod barra fi triqitna lejn id-dar. Inħossuna ħatja li ma n

    — “Ilkoll Parti mill-Istaġun…” ta’ Davinia Hamilton

    — “Ilkoll Parti mill-Istaġun li Jmiss”
    ta’ Davinia Hamilton

  2. Bl-ispjetaġni ta’ murmurazzjoni, bit-textix tal-ġwienaħ jissieltu għal posthom f’dinja ikbar minnhom u dejjem barranija, hekk saħħti titlaqni kull nhar ta’ Ħadd. Il-mara tiegħi, li nħobb iktar milli nħobb lili nnifsi, tgħidli li f’dal-jum tal-jiem ħaddieħor jirxoxta u mmut jien. Kieku kont sturnell ġo qatgħa, tgħid kont nitqabad għal posti bil-kalma jew le? Kont nagħti sehmi b’abbandun jew b’ansjetà li ddawwarli munqari ’l ġewwa biex nidher iżjed mans u inqas għall-ponta? Żifna bħal dik. Sturnell jgħixha minn ġewwa iżda qatt ma jaraha minn barra. Bniedem jinzertaha minn barra iżda titjirie

    — “Murmurazzjoni #1” ta’ Luke Joseph Buhagiar

    — “Murmurazzjoni”
    ta’ Luke Joseph Buhagiar

  3. Ċertament, dawn il-magni tal-qari se jaħjuha l-letteratura. Fl-aħħar ikollna ġgajta fuq ġgajta ta’ qarrejja li anki jekk jitħajru jiktbu huma stess, xorta waħda jifdlilhom il-ħin biex jaqraw il-kitba tagħna. L-ilsna ż-żgħar, li s’issa jkunu gawdew mill-prestiġju tal-kitba artiġġjanali, issa jindunaw li jistgħu jibbenefikaw iktar minn din l-innovazzjoni milli biss joqogħdu jistennew li kulħadd jiggustahom għax żgħar. F’daqqa waħda jkollna miljuni fuq miljuni ta’ qarrejja u l-Malti jkollu sfera kbira daqs tal-Ingliż, l-Ispanjol, l-Għarbi, in-Navajo. Ilsienna issa jkun oċean immens, kożmos sħiħ ta’

    — “Il-Magna tal-Qari” ta’ Joe Gatt

    — “Il-Magna tal-Qari”
    ta’ Joe Gatt

  4. Chaosmose huwa t-titlu tal-ktieb finali ta’ Félix Guattari. Il-kunċett ta’ kaosmożi ħareġ mix-xogħol preċedenti ta’ Guattari, partikolarment mill-kunċett tar-ritournelle tiegħu u ta’ Gilles Deleuze. It-terminu “kaosmożi” jalludi għall-pożizzjoni ta’ awtorità tal-kaos, u l-prospett tal-evoluzzjoni osmotika tal-kaos innifsu. Il-ħidma fundamentali tal-kaosmożi hija l-interazzjoni bla waqfien bejn ir-respirazzjoni kosmika u r-ritornelli tas-singularità. L-ordni stabbilita — soċjali, politika, ekonomika u sesswali — għandha l-għan li tinforza konkatenazzjoni li twebbes u toħnoq l-oxxillazzjo

    — “Nifs: Kaos u Poeżija #2” ta’ Franco "Bifo" Berardi

    — “Nifs: Kaos u Poeżija”
    ta’ Franco "Bifo" Berardi (tr Karl Baldacchino)

  5. Darba fost l-oħrajn jitfaċċa raġel ġdid. Iżda dan mill-ewwel intbaħt li mhux bħal ħafna. Sbuħitu tfakkarni fl-allat. Par għajnejn suwed jitbissmu, fomm imdaqqas, xagħar nokkli feroċi u ġisem atletiku.  Daħal b’żarbun dehbi f’saqajh jixgħel bħax-xmux ta’ sjuf, f’idu samranija tarka tal-bronż b’simboli familjari u xabla b’manku jlellex u t-tarf tagħha mibrum. Dan ir-raġel ma nixtiqux katavru. Iżda laħmu jħaddan ’il-tiegħi. Dan ir-raġel ma nixtiqux borġ ġebel. Iżda xufftejh fuq tiegħi. Dan ir-raġel ma nixtiqux mejjet. Iżda nixtiequ fuqi. Nixtiequ taħti. Nixtiequ jixtieqni. Ħsibt li tlif

    — “Medusa” ta’ Rowena Grech

    — “Medusa”
    ta’ Rowena Grech

  6. Erġajt lura Malta. U ilni ġa sena hawn. Bla ħsieb kienet din, ġita tas-sajf bħal kull sena oħra iżda din id-darba fost affarijiet oħra, kienet aħbar kerha li żammitni hawn. Ejja ngħidu li kien u għadu jagħmel sens li jien, Romeo, ninsab hawn. Sirna nafu li missieri kellu kanċer fl-istonku, ikrah ferm, tal-biża’ waħx. Imnalla kellu l-għasafar biex jedha u lil ommi, li hi l-pilastru tal-familja u mingħajrha ma nagħmlu xejn. Imnalla kellna ftit minn dawn l-għasafar id-dar magħna għax lil ommi ħabbewha wisq, u hi lilhom. Ommi tqala waħda kellha, u ħarġulha tnejn f’daqqa. Ifhem, mhux eżatt hekk l-ist

    — “Qarn (silta)” ta’ Romeo Roxman Gatt

    — “Qarn (silta)”
    ta’ Romeo Roxman Gatt

  7. FHomo Deus, Yuval Harari josserva: “Sal-lum, l-intelliġenza għolja dejjem marret id f’id ma’ kuxjenza żviluppata. Ħlejjaq konxji biss setgħu jwettqu ħidmiet li jeħtieġu ħafna intelliġenza, bħal-logħob taċ-ċess, is-sewqan tal-karozzi, id-djanjosi tal-mard jew l-identifikar tat-terroristi. Madankollu, issa qed niżviluppaw tip ġdid ta’ intelliġenza mhux konxja li tista’ twettaq kompiti bħal dawn ferm aħjar mill-bnedmin. Għax dawn il-kompiti huma kollha bbażati fuq ir-rikonoxximent tal-patterns, u l-algoritmi artifiċjali dalwaqt se jeċċellaw l-intelliġenza umana fl-għarfien tal-mudelli. Id-

    — “Nifs: Kaos u Poeżija #8” ta’ Franco "Bifo" Berardi

    — “Nifs: Kaos u Poeżija”
    ta’ Franco "Bifo" Berardi (tr Karl Baldacchino)

  8. Ġilda. Kull bniedem adult għandu mal-erba’ kilogrammi ġilda. Jekk issaqsi lil xi ħadd għal lista tal-organi li għandu l-bniedem, għid li dak li jkun se jinsa jsemmilek il-ġilda, li hija l-ikbar organu fil-bniedem. Il-ġilda tgħattina, tiksina, bħal burdura li żżomm kollox fil-konfini tagħha, fi ħdanha. Il-ġilda tipproteġina, mill-elementi u minn daqqiet li kieku ma kienx għaliha jaqilgħuhom organi iktar sensittivi. Però l-ġilda hi tfakkira li aħna mġissma. Ma tantx tintuża dil-kelma f’dan is-sens; forsi messha tintuża iżjed. Qabel ma aħna dak jew l-ieħor, anzi, sabiex inkunu dak jew l-ieħor

    — “Ġilda” ta’ Kurt Borg

    — “Ġilda”
    ta’ Kurt Borg

  9. Glissant isemmi wkoll id-diżordni u l-kaos, li hu jikkunsidra bħala forzi produttivi li jitfaċċaw hekk kif l-assunzjoni falza — li d-dinja u dak kollu ta’ ġo fiha jista’ jiġi kklassifikat, iddefinit, mifhum totalment, u ordnat skont loġika universali (il-filosofija tal-Punent) li toriġina minn ċentru singulari (l-Ewropa tal-Punent ta’ Fuq) — tibda tfalli u d-dinja tiżvela ruħha bħala irreduċibbli għal din il-perspettiva waħda. F’Poétique de la Relation Glissant jintroduċi wkoll il-kunċetti tat-“trasparenza” u l-“opaċità” li l-ktieb huwa tant magħruf għalihom. Hawnhekk, it-trasparenza hija l-a

    — “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha …” ta’ Manuela Zammit

    — “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha Ritratt Ieħor”
    ta’ Manuela Zammit

  10. al ħafna snin, kont tfittex sett sħiħ tal-erba’ volumi ta’ Rajt Malta Tinbidel u ma ssibux. L-ewwel tnejn ma kienx daqshekk diffiċli ssibhom. Sikwit kont tara l-qoxra ikonika tagħhom, waħda safra u l-oħra ħadra, is-suq tal-Birgu, fuq il-Maltapark jew fuq l-ixkafef fondi tal-BDL. Imma l-bluna u l-ħamra tat-tielet u r-raba’ volum ma kont tarahom imkien, minkejja li kienu ħarġu mill-inqas tliet “edizzjonijiet” tagħhom. Imbagħad fl-2004 bdew jitfaċċaw volumi ta’ xogħol li minn ftit metri bogħod kien jidher li jismu My Century, u l-isem tal-awtur kien Michael Refalo. Mela, kont taħseb

    — “Leħen Ganado” ta’ Joe Gatt

    — “Leħen Ganado”
    ta’ Joe Gatt

  11. Hawn m’hawnx xemx. Is-sema abjad bħall-għadam. Ħares ’l hawn. Baħħ, m’hawnx ruħ. Ir-riħ ivenven u l-weraq jinxef. Fejn mar il-gawwi, jittajjar fuq truf l-art? Jitbaskat fin-nirien ta’ nżul ix-xemx. Tar lejn artijiet imbiegħda malli nġema’ s-sħab. Fejn qed tistaħba x-xemx tisreġ, fejn mar id-dawl? Ħares lejja. Wiċċi kulur it-terra, donni rajt fatat. U ara għajnejja, mhux qed tarahom neżlin ġol-ħofra, imdawrin swidija? Għażiż tiegħi, ġieli ħarist lejn sema ikħal, u ftit ftit rajtu jiddallam u jissaħħab, imbagħad jiswied? Ftit wara jinfetħu bwieb is-sema u fil-pr

    — “Lejl u Nhar” ta’ Miriam Galea

    — “Lejl u Nhar”
    ta’ Miriam Galea

  12. Ħafna mis-snin wara li qbiżt it-tletin qattajthom fl-inħawi tar-Ramla tal-Mixquqa, fil-Majjistral ta’ Malta. Kien hemmhekk, fil-bajja miftuħa għar-riħ, fejn naħseb li mbuttajt lili nnifsi, megħjun xi ftit mir-riħ li jħobb jaħkem, biex inxoqq sinjal fuq ħajti. Iddeċidejt li nagħtiha ħafna aktar għall-beraħ, lil hinn mill-kenn tal-barijiet b’televixin imdaqqas jittrażmetti logħba futbol bi ħdax-il plejer fil-biċċa l-kbira lebsin l-aħmar. Kien hemmhekk, naħseb, li ddeċidejt li l-lealtà għandha tkun lejja nnifsi u mhux lejn dawk il-ħdax. Li aħjar nimla l-pulmun bl-arja minflok bil-vodka. Imqar jekk

    — “Ir-Ramla tal-Mixquqa” ta’ Jean Paul Borg

    — “Ir-Ramla tal-Mixquqa”
    ta’ Jean Paul Borg

  13. Is-sovranità tal-ikel huwa kunċett li jidentifika d-dritt għall-aċċess għal ikel li huwa kulturalment rilevanti u adatt, u li jsegwi mezzi ta’ produzzjoni li huma kulturalment rilevanti u adatti. Il-kunċett jenfasizza wkoll id-dritt ta’ komunità li tkun tista’ tiddefinixxi s-sistemi tal-ikel u l-agrikoltura tagħha stess. It-terminu ġie enfasizzat fl-1996 minn La Via Campesina, moviment globali tal-bdiewa, biex jiddeskrivi l-viżjoni tagħhom ta’ futur tal-ikel aħjar. Lokalment ftit li xejn għandna definizzjoni jew fehim dwar x’inhi s-sovranità tal-ikel, u l-osservazzjonijiet tanġibbli dwar kif qed

    — “Is-Sovranità tal-Ikel #1” ta’ Nicole Borg

    — “Is-Sovranità tal-Ikel”
    ta’ Nicole Borg

  14. Jien li kbirt f’Malta tad-disgħinijiet, għandi memorji ċarissimi ta’ karozzi b’kuluri vivaċi, jgħajtu, kollox daqqa ta’ pinzell minn landa Hempel, ladarba ma setgħetx tinsteraq iżjed żebgħa mingħand il-militar wara li telqu s-servizzi fl-1979. Ma kienx jimporta jekk il-karozza tqattarx iż-żejt, jew iddaħħanx, jew għandhiex bżonn ta’ ġebla mar-rota meta wieħed jipparkjaha f’niżla. L-importanti kienu l-istickers tal-Vibes jew il-Grotta mwaħħlin f’nofs il-ħġieġa ta’ wara, li tant kienu komuni fuq il-karozzi, kont taħseb li kienu joħorġuhom bihom mill-fabbrika, trim addizzjonali, bħall-GT jew is-Sup

    — “Inkejja #1” ta’ Ryan Falzon

    — “Inkejja”
    ta’ Ryan Falzon

  15. Kien iħobbha lil Milla tiegħu bi mħabba li tistordik u b’passjoni ikbar minnha; kien iħobbha kull lejl u ftit drabi matul il-jiem; kien iħobbha inkredibbilment, u f’postijiet daqstant inkredibbli li assolutament ma kinux xierqa għal dak l-iskop, mhux biss għaċ-ċittadini Sovjetiċi iżda għal kull persuna rispettabbli b’passaport; ħabbha taħt il-monument tal-Mexxej il-Kbir, f’karozzi tal-passiġieri tad-ditta ноль-шесть2, fil-lifts u anki fl-għases tal-pulizija, fejn spiss kienu jsibu rwieħhom minħabba l-passjoni miġnuna tagħhom; ħabbha meta reġgħu lura d-dar, mal-ħitan tal-appartament b’żewġt ikmam

    — “Shaft taż-Żibel (silta)” ta’ Iva Pezuashvili

    — “Shaft taż-Żibel (silta)”
    ta’ Iva Pezuashvili (tr Joe Gatt)

  16. L-għada, it-Tnejn, 6 ta’ Mejju 1973, bagħtilha ittra oħra. Tliet paġni, miktubin b’ħeffa mhux tas-soltu, b’linka blu imma b’kaligrafija pulita. Kitbilha bl-Ingliż u bl-Għarbi. Smajt li kien hemm qbil biex il-Gvern ta’ Malta jżid ukoll id-dettalji personali bl-Għarbi fuq il-passaport. Mur l-uffiċċju tal-passaporti u ibdlu; jekk ma jkollokx id-dettalji miktubin bl-Għarbi, ma jdaħħlukx il-Libja. Smajt ukoll li qed iħaddmu xi nies apposta biex jaqilbu l-kitba fuq il-passaporti għall-Għarbi. Jekk għandek bżonn xi flus biex tonfoq għalik innifsek, għidli. Ma rridx nisma’ li hemm min qed itik il-fl

    — “Es Sidr #4” ta’ Omar N’Shea

    — “Es Sidr”
    ta’ Omar N’Shea

  17. Mela darba waħda, meta kont bilqiegħda solu solu quddiem filliera akkademiċi mqegħdin qishom appostli wara mejda twila, staqsewni mistoqsija fuq John Keats. Kien l-eżami orali tal-aħħar biex inġib il-baċellerat. Issa, jien kont studjuż. Kont nistudja primarjament biex nuri lil dawk kollha li qaluli li se nispiċċa l-ħabs li ma kellhomx raġun (jew forsi biex nurihom li obdejthom, għax xorta spiċċajt inqatta’ ’qas naf kemm-il siegħa ġo ċella waħdi kuljum). Imma insomma. Staqsewni fuq il-kapaċità negattiva ta’ Keats. X’għal’għajnhom li kont studjat id-disgħa u tletin poeta oħra li kellna fuq i

    — “Persjani” ta’ Aaron Aquilina

    — “Persjani”
    ta’ Aaron Aquilina

  18. Niftaħ għajnejja kuntenta li rqadt tajjeb ħafna, f’sodda kbira u komda u fuq imħadda kif inħobbha jien. Sabiħ torqod mingħajr tbandil. Mhux bħal-lejl ta’ qablu, abbord l-Excelsior, fejn ma tantx irqadt minħabba l-avviżi fuq il-loudspeaker fil-kabina, l-ewwel bit-Taljan u wara bl-Ingliż, u mbagħad il-ħsejjes tal-mutur u l-makkinarju kollu tal-vapur, orkestrati flimkien mal-air conditioner tal-kabina. It-tbandil tal-mare mosso biss kien jonqos biex għaqqadna l-bubun. Imma dalgħodu, wara lejl kwiet, m’għandix aptit inqum. Nixtieq nista’ norqod iżjed jew inqatta’ lejl ieħor hawn, imma l-ferrovija ti

    — “Għalhekk Qed Nivvjaġġa bi…” ta’ Kristina Borg

    — “Għalhekk Qed Nivvjaġġa bil-Mod”
    ta’ Kristina Borg

  19. Ommi kienet it-tieni wild minn ħamest itfal, l-ewwel bint wara ħuha l-kbir, u l-ikbar waħda minn erba’ aħwa bniet. Meta twieldet l-aħħar waħda, ommi kienet kibret biżżejjed biex tkun għaliha mhux biss oħtha l-kbira iżda anki ommha meta ommhom kienet tintefa’ għodwiet sħaħ fid-dlam tal-kamra tas-sodda mimduda b’maktur kobba nofsu f’idha nofsu f’ħalqha tifga l-krib hi u titqabad mal-migranji li kienu ilhom jaħkmuha għal għarrieda mill-ewwel ġimgħat tat-tielet tqala u ma riedu jerħuha b’xejn. Kienet ommi li lil ħutha bniet kienet tlestilhom, kull filgħodu, il-ħwejjeġ u l-fatra, u tgħinhom jagħmlu s

    — “Jisimni Gianna” ta’ Loranne Vella

    — “Jisimni Gianna”
    ta’ Loranne Vella

  20. Poeżija bl-Ingliż li ktibt hija “Acne & Horny” fuq ktejjeb ċkejken li tathuli ħabiba tiegħi tal-qalb. Djarju qisu veru seta’ kien ta’ Romeo. Warda fl-aħmar imnaqqxa fuq qoxra tal-ġild ħadra. Minflok fuq Ġuljetta qed nikteb fuqi u fuq it-T. Lit-tfajla tiegħi niktbilha poeżiji imma ġeneralment nibgħathomlha email jew niktibhom fuq karta tal-kompjuter. Darba għamiltilha ktieb; ħadt il-ħin fuqu, ma kienx kliem biss. Hi tiktibli veru sabiħ, tikteb sabiħ b’mod ġenerali. Meta tmur lura lejn Barċellona tħallili koċċ ittri ċkejknin imferrxin mad-dar. Taħt l-imħadda, jew fil-wax ta’ xagħri, fil-kexxun

    — “Qarn (silta)” ta’ Romeo Roxman Gatt

    — “Qarn (silta)”
    ta’ Romeo Roxman Gatt

  21. Qabel l-attiviżmu u l-advocacy groups, l-uniċi forom ta’ ribelljoni u anarkiji antieteronormattivi kienu li ma tħallix lill-ġenituri jġennuk biex tiżżewweġ, li tinżel tħuf, u li tintilef minn sensik fuq dancefloor. Għall-inqas dik kienet l-intenzjoni għax meta tħares mill-viċin, jidher ċar li anki f’dawn l-ispazji siguri kienu jiffurmaw ġerarkiji ta’ poter, esklużjoni u diskors ostili. Pereżempju, fil-Ġnien tal-Gżira, fost il-ġuvintur żgħar li kienu għadhom kif ħarġu fix-xena — id-debuttanti gay — l-irġiel miżżewġa, speċjalment Maltin, ma tantx kienu jinżlu tajjeb ħafna. Ħafna drabi, biex jimminimiz

    — “Bil-Moħbi fil-Beraħ” ta’ Omar N’Shea

    — “Bil-Moħbi fil-Beraħ”
    ta’ Omar N’Shea

  22. Retour à Reims jiddokumenta l-kollass tal-politika tal-massa, billi jsegwi moviment orbitali mill-partit għall-privatizzazzjoni fis-snin tmenin u disgħin, flimkien mal-eklissi gradwali tad-dinjiet soċjali li kienu abitaw il-ġenituri ta’ Eribon. Iżda diġà fis-snin disgħin it-teorija politika kienet fasslet fiżjonomija tal-era l-ġdida postpolitika — waħda li identifikat fatturi ewlenin għar-rimpjazzament tagħha stess. Għax-xjenzat politiku Brittaniku Colin Crouch, iż-żmien tal-postpolitika kien ikkaratterizzat minn paradoss. Kif jikteb fil-bidu ta’ Post-Democracy (2004), fil-mill

    — “Kollox Iperpolitiku” ta’ Anton Jäger

    — “Kollox Iperpolitiku”
    ta’ Anton Jäger (tr Karl Baldacchino)

  23. Sa fejn naf jien, l-ebda ħassieb politiku ta’ dawn l-aħħar ħamsin sena ma kien kapaċi jimmaġina xenarju futuristiku li jixbah il-preżent bil-perspikaċja ta’ Philip K. Dick, li ddeskriva l-evoluzzjoni simultanja ta’ organiżmi sintetiċi u t-tmermir tal-ambjenti urbani. Mix-xogħlijiet tiegħu nirċievu l-immaġinazzjoni ta’ taħlit kontinwu ta’ bios qed jitnawwar u magni komputazzjonali. Illum, it-teknoloġija hija ostaġġ tal-gwerra u l-gwerra hija ostaġġ tat-teknoloġija. Tendenzi newrototalitarji attwalment qed joperaw fl-interazzjoni bejn il-konjizzjoni tal-bniedem u l-awtomi nnetwerkja

    — “Nifs: Kaos u Poeżija #5” ta’ Franco "Bifo" Berardi

    — “Nifs: Kaos u Poeżija”
    ta’ Franco "Bifo" Berardi (tr Karl Baldacchino)

  24. Tasal id-dar, tinża’ l-ġlekk, u tidħol fil-kamra tal-banju, tinża’ l-qalziet, attenta li ma titniggiżx bil-labra tas-sarwan, tinża’ l-qalziet ta’ taħt ftit imdennes, kieku tarah ommha tagħtiha puplesija, taqbad il-mera li tkabbar, dik li kultant tuża biex tnittef ħuġbejha u s-suf li jisponta minn geddumha qisu nesa li hi, fil-fatt, mara, tpoġġi mal-art fuq it-tapit, sormha barra, riġlejha milwijin, bil-mera bejn saqajha tipponta lejn għoxxha. Suf. Ħafna suf. U riħa t’għaraq, bewl u miżża wara ġurnata maqful ġo qalziet xpakkat tal-polyester. Imbagħad ferrqet ftit is-suf, biex jidhru l-faldi

    — “L-Għoxx Mera tar-Ruħ” ta’ Glorianne Micallef

    — “L-Għoxx Mera tar-Ruħ”
    ta’ Glorianne Micallef

  25. Vera ħarset lejn oħtha fil-mera. Lejn it-tikmix li kien jikxef il-fatt li kienet avvanzata fiż-żmien imma fl-istess ħin jaħbi l-età preċiża tagħha. X’aktarx li kellha fuq it-tmenin sena sew, forsi saħansitra fuq id-disgħin. Għajnejha kienu għadhom jaħdmu tajjeb, bħas-sensi l-oħra tagħha. Iffukat fuq punt partikolari fil-ġenb ta’ wiċċha. Għal xi raġuni, waqt li qed timraħ f’dak id-deżert ta’ wiċċha, iż-żona b’dawk l-għoljiet u l-widien mimlijin għerien mudlama u sigrieti affaxxinatha iktar minn bnadi oħra. Poġġiet żewġt iswaba’ hemm u mellset il-ġilda bi ħlewwa liema bħalha. Imbagħad ġebbditha ft

    — “Qamar Aħmar” ta’ Simon Bartolo

    — “Qamar Aħmar”
    ta’ Simon Bartolo

  26. Waqt żmien il-Covid rajt id-dokumentarju fuq TVM News dwar Filfla, u dan kien mument li fetaħli l-bibien beraħ. Minn naqra ta’ għajdut, storja, leġġenda tan-nies ta’ wara l-mina bdew jispuntaw friegħi ġodda. Id-dokumenti u l-mapep li juri Joe Sultana flimkien mal-memorji tiegħu qanqluni biex nipprova ngħaqqad u nilgħab b’dawn l-elementi fil-performance. Bdejt bil-prattika militari għax jien qatt ma kien għaddieli minn rasi li dak il-blat imġarraf madwar Filfla mhuwiex xogħol iż-żmien u t-tħabbit tal-mewġ imma xogħol il-bniedem. It-tifrik ta’ Filfla matul iż-żminijiet huwa diżastru teknoloġ

    — “Splużjonijiet #1” ta’ Jimmy Grima

    — “Splużjonijiet”
    ta’ Jimmy Grima

  27. Xi siegħa wara, biż-żerniq kmieni ta’ Marzu jlebleb il-blu fuq kull wiċċ, Maimouna u ċ-ċkejkna Gabrielle kienu mixjin lejn id-dar, jiċċelebraw ir-rebħa glorjuża ta’ dakinhar waqt il-logħob tal-futbol ta’ nhar ta’ Ħamis. Tifla ta’ xi għaxar snin għaddiet bil-ġirja b’xirja m’għand il-ħanut tal-pjazza, it-toppu jperper kontra r-raġġi tax-xemx. Ġappuniż b’xagħru sufi, qisu għadu kif ħaslu, qasam it-triq maġenb il-pont. Mal-kantuniera l-oħra, quddiem il-ħsejjes tal-mużika jfuru mill-ħanut daqs nitfa, il-ġara ta’ Maimouna mxiet bit-tfal fil-pram. Kellha libsa twila u pulita, griża, tal-polyester

    — “Ħsieb il-Ħamiema” ta’ Noah Fabri

    — “Ħsieb il-Ħamiema”
    ta’ Noah Fabri

  28. Żgur li ismi familjari. Żgur li smajt bosta stejjer fuqi. Iżda żgur qatt ma smajt dak li ġara bejni u bejn Persew. Nitolbok, iskot ftit u isma’ l-istorja tiegħi qabel nissarraf f’elf framment ta’ miti oħra… Mela darba, ħmistax-il sena ilu, meta kont għadni tifla, kont ngħix mal-ġenituri tiegħi, Foriku u Keto, fuq gżira serena mdawra b’baħar blu jwerżaq. Id-dar kienet ċkejkna, bi tlett ikmamar kollox; il-kċina, il-kamra tal-bżonnijet tagħna u l-kamra fejn konna norqdu jien u ħuti l-oħra. Għalkemm bejni u bejn ħuti l-kbar ftit snin biss kienu jifirduna — qabża ta’ sentejn kull wieħed — l-ikbar d

    — “Medusa” ta’ Rowena Grech

    — “Medusa”
    ta’ Rowena Grech

  29. Zhukovka hija belt żgħira fir-Russja. Issa bilkemm jista’ jsibha xi ħadd fuq mappa, lanqas nerd tal-kartografija, jew xi ħadd bil-Masters fil-Ġeografija, lanqas xi “Russu professjonali” ta’ grad għoli. Imma darba — qabel Gorbachev waqa’ fil-ġenn tal-Perestroika, u kkundanna ’l-poplu Sovjetiku jsofri minn dijarrea ta’ ħelsien — proprju din Zhukova kienet il-manifattur tar-roti famużi, li kienu l-ħolma ta’ kull ġuvnott u Pijunier Żgħir. Dawk ir-roti tal-ġenerazzjoni l-ġdida, Десна-два, kellhom roti żgħar imma jservu, frame jintewa, u prezz għoli żżejjed mgħolli jerġa’ iktar minn dawk il mingħula tal-b

    — “Shaft taż-Żibel (silta)” ta’ Iva Pezuashvili

    — “Shaft taż-Żibel (silta)”
    ta’ Iva Pezuashvili (tr Joe Gatt)

  30. 16 ta’ Ottubru. X’saħħa fiha splużjoni? X’inhuma l-istejjer madwarha? Kaxxa infernali. Is-sajjieda kienu jistadu għall-bombi li għadhom ma splodewx. Filfla, l-aktar gżira mwarrba ta’ Malta fl-inħawi tal-Qrendi, kienet tintuża għall-prattika tal-isparar tar-rokits, missili u torpidows fi żmien l-Ingliżi. B’dawn il-ħsibijiet bdejt infassal Kaxxa Infernali: Explosions, biċċa xogħol tat-teatru totalment non-fiction. Din damet biex tintwera quddiem in-nies sentejn, sa Ġunju tal-2021, għax kien iż-żmien fejn seħħ dak li ma jitwemminx. Qatt ma ħsibt li kont se nkun maqful ġewwa għal żmien daqshe

    — “Splużjonijiet #1” ta’ Jimmy Grima

    — “Splużjonijiet”
    ta’ Jimmy Grima

  31. 22 ta’ Marzu 1973. Irċevejt tliet ittri mingħandek, tal-1, it-2 u t-3 ta’ Marzu. Grazzi. Il-flus li bgħattlek tista’ tmur tixtri xi affarijiet għat-tieġ bihom, jew stennieni u la nasal immorru flimkien. Ktibtli li qed tfittex biex tikri dar għal sena. Għala sena? Mhux se ndumu Malta sena żgur, Jos. Jekk trid issib tikri xi mkien għal tlieta jew erba’ ġimgħat, tajjeb. Sakemm inkun hemm jien ikollna fejn noqogħdu. Imma mhux beħsiebni noqgħod ġej u sejjer minn Tripli għal Malta għaliex ma nistax u m’għandix il-ħin. Il-gvern jagħtina visa limitata u hemm limitu wkoll fuq kemm flus nistgħu noħorġu

    — “Es Sidr #3” ta’ Omar N’Shea

    — “Es Sidr”
    ta’ Omar N’Shea

Dekorazzjoni art-nouveau