Abeċedarju

Aħna kollha ħatja. Il-ħtija tiċċirkola mas-soċjetà, tippenetra l-arja bħad-duħħan mill-aħħar sigarett ħati ta’ xi ħadd li ħalef li did-darba żgur se jieqaf ipejjep. Il-ħtija minsuġa fil-mumenti żgħar u l-għażliet kbar li jikkostitwixxu ħajjitna. Tinsab fl-eżitazzjoni meta nixtru xi ħaġa mgeżwra fil-plastik, jew fil-qarsa li nħossu meta nixtru oġġett irħis li jista’ jkun magħmul minn ħaddiema sfruttati fl-isweatshops. Inħossuha meta nagħżlu li nordnaw takeaway għax m’għandniex aptit insajru, jew meta taparsi ma nindunawx bil-persuna li torqod barra fi triqitna lejn id-dar. Inħossuna ħatja li ma n

— “Ilkoll Parti mill-Istaġun…” ta’ Davinia Hamilton

— “Ilkoll Parti mill-Istaġun li Jmiss”
ta’ Davinia Hamilton
Bdejt noqħob ta’ età żgħira, qaltli l-Amanda meta dal-aħħar bdejna niftakru x’konna nagħmlu l-Belt, wara li ommi spiċċat waħedha għax kellha biss lili u lil ħija l-kbir. Tgħidli li kellhom dar gabuba l-Marsa, u li meta kienet żgħira kienet diġà taf x’inhi għax dejjem ta’ mara riedet tilbsilha ’l ommha. Skola ma kinitx tmur — kienet bdiet ftit imma waqfet kmieni għax kienu jaqbdu magħha fit-toilets tas-subien. Meta miet missierha, ommha bdiet tidħol fis-sakra kmieni filgħodu u tagħmel ġurnata rieqda, u l-Amanda l-hena tagħha tilbes id-dbielet u tnaddaf id-dar, taħsel u tfarfar bid-dis

— “Illejla Ħierġa b’Xagħri M…” ta’ Omar N’Shea

— “Illejla Ħierġa b’Xagħri Mxarrab”
ta’ Omar N’Shea
Ċertament, dawn il-magni tal-qari se jaħjuha l-letteratura. Fl-aħħar ikollna ġgajta fuq ġgajta ta’ qarrejja li anki jekk jitħajru jiktbu huma stess, xorta waħda jifdlilhom il-ħin biex jaqraw il-kitba tagħna. L-ilsna ż-żgħar, li s’issa jkunu gawdew mill-prestiġju tal-kitba artiġġjanali, issa jindunaw li jistgħu jibbenefikaw iktar minn din l-innovazzjoni milli biss joqogħdu jistennew li kulħadd jiggustahom għax żgħar. F’daqqa waħda jkollna miljuni fuq miljuni ta’ qarrejja u l-Malti jkollu sfera kbira daqs tal-Ingliż, l-Ispanjol, l-Għarbi, in-Navajo. Ilsienna issa jkun oċean immens, kożmos sħiħ ta’

— “Il-Magna tal-Qari” ta’ Joe Gatt

— “Il-Magna tal-Qari”
ta’ Joe Gatt
Chaosmose huwa t-titlu tal-ktieb finali ta’ Félix Guattari. Il-kunċett ta’ kaosmożi ħareġ mix-xogħol preċedenti ta’ Guattari, partikolarment mill-kunċett tar-ritournelle tiegħu u ta’ Gilles Deleuze. It-terminu “kaosmożi” jalludi għall-pożizzjoni ta’ awtorità tal-kaos, u l-prospett tal-evoluzzjoni osmotika tal-kaos innifsu. Il-ħidma fundamentali tal-kaosmożi hija l-interazzjoni bla waqfien bejn ir-respirazzjoni kosmika u r-ritornelli tas-singularità. L-ordni stabbilita — soċjali, politika, ekonomika u sesswali — għandha l-għan li tinforza konkatenazzjoni li twebbes u toħnoq l-oxxillazzjo

— “Nifs: Kaos u Poeżija #2” ta’ Franco "Bifo" Berardi

— “Nifs: Kaos u Poeżija”
ta’ Franco "Bifo" Berardi (tr Karl Baldacchino)
Din t’hawn fuq hija xena minn video qasir meħud minn sieħbi Aidan f’nofs taħdita f’Settembru tal-2021 wara għawma ta’ tard waranofsinhar. Magħna kien hemm ukoll Clive, ħabib ieħor tal-qalb li kont għadni kif iltqajt miegħu għall-ewwel darba ftit sigħat qabel fil-karozza t’Aidan fi triqitna lejn Wied iż-Żurrieq. Dik il-ħabta kont Malta għall-ewwel darba minn mindu kont erġajt irħejtilha lura lejn l-Olanda f’Mejju tas-sena ta’ qabel meta kienet għadha kif faqqgħet il-pandemija tal-COVID-19. Wara li ġibed dal-video Aidan u qabel ma bdejna mixjin lura lejn il-karozza, qbadt il-mobile minn ġol-basket

— “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha …” ta’ Manuela Zammit

— “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha Ritratt Ieħor”
ta’ Manuela Zammit
Erġajt lura Malta. U ilni ġa sena hawn. Bla ħsieb kienet din, ġita tas-sajf bħal kull sena oħra iżda din id-darba fost affarijiet oħra, kienet aħbar kerha li żammitni hawn. Ejja ngħidu li kien u għadu jagħmel sens li jien, Romeo, ninsab hawn. Sirna nafu li missieri kellu kanċer fl-istonku, ikrah ferm, tal-biża’ waħx. Imnalla kellu l-għasafar biex jedha u lil ommi, li hi l-pilastru tal-familja u mingħajrha ma nagħmlu xejn. Imnalla kellna ftit minn dawn l-għasafar id-dar magħna għax lil ommi ħabbewha wisq, u hi lilhom. Ommi tqala waħda kellha, u ħarġulha tnejn f’daqqa. Ifhem, mhux eżatt hekk l-ist

— “Qarn (silta)” ta’ Romeo Roxman Gatt

— “Qarn (silta)”
ta’ Romeo Roxman Gatt
Faqqgħet bħall-qniepen tal-knisja t-twerżiqa ta’ sajjetta tas-sirena tal-pulizija. Maimouna kienet ilha tliet snin taħdem fil-ħanut ħdejn il-pont li jaqsam il-Ħamrun u l-Marsa. Kienet taf kull rokna u xkaffa, kull loġika organizzatorja, u kull bidla li kienet saret fuq il-post. L-irwejjaħ tal-ħitan ma baqgħetx ixxommhom, ix-xufiera li kienu jġibu l-konsenji saret tafhom sew, il-klijenti, sintendi, saru qishom tal-familja, qalb it-tibdil u ċ-ċaqliq tan-nies, u l-kollegi waslu u telqu bħall-għasafar tal-passa. Xorta rnexxielha żżomm ċerta distanza mentali mill-imgħallem u l-ħajja tal-ħanut;

— “Ħsieb il-Ħamiema” ta’ Noah Fabri

— “Ħsieb il-Ħamiema”
ta’ Noah Fabri
Ġilda. Kull bniedem adult għandu mal-erba’ kilogrammi ġilda. Jekk issaqsi lil xi ħadd għal lista tal-organi li għandu l-bniedem, għid li dak li jkun se jinsa jsemmilek il-ġilda, li hija l-ikbar organu fil-bniedem. Il-ġilda tgħattina, tiksina, bħal burdura li żżomm kollox fil-konfini tagħha, fi ħdanha. Il-ġilda tipproteġina, mill-elementi u minn daqqiet li kieku ma kienx għaliha jaqilgħuhom organi iktar sensittivi. Però l-ġilda hi tfakkira li aħna mġissma. Ma tantx tintuża dil-kelma f’dan is-sens; forsi messha tintuża iżjed. Qabel ma aħna dak jew l-ieħor, anzi, sabiex inkunu dak jew l-ieħor

— “Ġilda” ta’ Kurt Borg

— “Ġilda”
ta’ Kurt Borg
Glissant isemmi wkoll id-diżordni u l-kaos, li hu jikkunsidra bħala forzi produttivi li jitfaċċaw hekk kif l-assunzjoni falza — li d-dinja u dak kollu ta’ ġo fiha jista’ jiġi kklassifikat, iddefinit, mifhum totalment, u ordnat skont loġika universali (il-filosofija tal-Punent) li toriġina minn ċentru singulari (l-Ewropa tal-Punent ta’ Fuq) — tibda tfalli u d-dinja tiżvela ruħha bħala irreduċibbli għal din il-perspettiva waħda. F’Poétique de la Relation Glissant jintroduċi wkoll il-kunċetti tat-“trasparenza” u l-“opaċità” li l-ktieb huwa tant magħruf għalihom. Hawnhekk, it-trasparenza hija l-a

— “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha …” ta’ Manuela Zammit

— “Nerġa’ Nżurha u Noħdilha Ritratt Ieħor”
ta’ Manuela Zammit
GĦejejt infittex fl-istess post, ’il fuq u ’l isfel, ’l hemm u ’l hawn. Bil-basket tqil fuq dahri, inserrep fuq ġewwa u fuq barra tal-passaġġ dejjaq biex ir-roti tal-hand luggage ma jeħlux fil-weraq kbir, kannella, mgħaffeġ fl-għadajjar tax-xita. Dan it-terminal ma nistax naqbad tarf fejnu. Hekk kif inżilt minn fuq tal-linja, fuq il-waqfa ta’ barra l-port, ħassejtni esperta, malajr erġajt sirt kunfidenti mat-toroq ta’ Palermo, minkejja li din hija biss it-tieni darba tiegħi f’din il-belt u l-ewwel darba f’din iż-żona kaotika. Hawn serbut karozzi jistennew biex jitilgħu abbord, qisu bħal meta kul

— “Għalhekk Qed Nivvjaġġa bi…” ta’ Kristina Borg

— “Għalhekk Qed Nivvjaġġa bil-Mod”
ta’ Kristina Borg
Hemm karru bil-ġwienaħ misjuq minn kuċċier miġbud minn żewġt iżwiemel. Żiemel minnhom abjad, b’għonqu wieqaf dritt, grazzjuż. L-ieħor iswed, magħmul ikrah u goff. Bil-frosta f’idu, il-kuċċier qed jittajjar lejn is-sħab u lil hinn minnu. Iż-żwiemel, speċjalment l-iswed, kultant jissaraw mal-kuċċier, jisfidawh, jisfrattaw, għoddhom jaqilbu l-karru. Il-kuċċier iqum bilwieqfa jwiddeb liż-żwiemel. B’idejh it-tnejn jiġbed b’kemm jiflaħ fuq ir-riedni marbutin mal-ilġiem ta’ ġo ħalqhom. Iż-żwiemel jogħtru taħt is-saħħa tal-kuċċier u, bla ma jridu, jobduh. Imma t-taqbida bejniethom tkompli. Żiemel minnho

— “Ġilda” ta’ Kurt Borg

— “Ġilda”
ta’ Kurt Borg
Ħadd ma jista’ jiċħad li ninsabu f’punt fl-istorja tad-dinja fejn għandna iktar minn kollox. Iktar krudeltajiet, iżda wkoll iktar ġesti ta’ rieda tajba. Iktar problemi finanzjarji, fl-istess ħin li iktar nies qed jistagħnew. Iktar kriżijiet ta’ kull xorta u għamla, ibda mill-ambjent u spiċċa bil-mard. L-istess, it-tagħrif dwar it-tnejn. Iktar ksenofobija u razziżmu, kif ukoll iktar diskorsi ta’ inklużjoni soċjali u ugwaljanza. Primarjament, għandna iktar minn kollox għaliex esposti għal ħafna iktar meta kkumparat ma’ dak li kien qabel jesponina għalih il-ġurnal ta’ kuljum, kemm-il darba kien jin

— “Politika bla Nifs” ta’ Karl Baldacchino

— “Politika bla Nifs”
ta’ Karl Baldacchino
Illum, il-ġurnata tinħass itwal, għaddiet l-għodwa u għadha ma biegħet xejn, lanqas ingravata tal-qorti. Tidħol is-sinjura b’kaxxa ngravati u, ftit minuti warajha, l-avukat. In-nisa jifirħu bih, għax dejjem joħroġ b’xi waħda, imma hu jidher imferfex ixejjer il-mobile f’idejh u jfesfes, rajtuh rajtuh? Xtrajt telecell ġdid, dottore? tistaqsih Anna Maria. Itektek fuq l-iskrin imbagħad jippuntah lejn is-sinjura, li għal żewġ sekondi qisha ma kinitx taf x’qed tara, tersaq pass lura mill-iskrin għax qiegħda mingħajr in-nuċċali tal-qari, imbagħad tgħajjat, ejja għamlu waħda tajba, f’ħajjet Alla! Anna M

— “L-Għoxx Mera tar-Ruħ” ta’ Glorianne Micallef

— “L-Għoxx Mera tar-Ruħ”
ta’ Glorianne Micallef
Jien b’Bur Mgħeż qatt ma kont smajt; l-ewwel darba li smajt il-ħlewwa semitika, kważi infantili, tal-isem kien mingħand Stefan, li spiss nitkellem miegħu fuq in-Neolitiku ta’ Malta. Kien żmien stramb: ommi kienet ilha tgħix bil-kanċer kważi għaxar snin, u għalkemm ir-riżultati tat-testijiet tad-demm ma kienu qed jindikaw xejn anomalu, il-qalb teħber u l-għajn tifli. Bdejt naraha sejra lura, u għalkemm kienet it-tip li taħbi l-biża’ tagħha wara stojċiżmu żonqri, ir-riħa tal-adrenalina tinxtamm minn dawk li huma l-ilma tal-ilmijiet tiegħek. Bla ma naf, kont qed inħejji ruħi għall-agħar li seta jin

— “Bur Mgħeż #1” ta’ Omar N’Shea

— “Bur Mgħeż”
ta’ Omar N’Shea
Kif nistgħu bl-ikel li nieklu, nissalvagwardjaw is-saħħa tagħna u ta’ artna, imma wkoll is-saħħa ta’ dawk il-ftit nies li permezz tagħhom għandna dan l-ikel? Kif nistgħu nieklu b’mod li jħallina nirrifjutaw il-paradigma neoliberali li qed naraw fl-ikel modern, b’mod li jġedded il-wirt? Kif nistgħu nġibu ruħna b’mod li jiffaċilita s-sostenn tal-għajxien għall-bdiewa? Kif nistgħu nieklu b’mod li jgħinna nagħrfu l-iskarsezza tal-ikel Malti bħala effett postkolonjali? Kif nistgħu nerġgħu nindiġenizzaw l-ikel tagħna, billi nimpedixxu l-azzjoni korporattiva u nsaħħu l-interess fil-ġid komuni? Nafu x’ħ

— “Is-Sovranità tal-Ikel” ta’ Nicole Borg

— “Is-Sovranità tal-Ikel”
ta’ Nicole Borg
L-użanza tal-ħarġa bil-karozza, ta’ ejja mmorru nduru dawra ħa jgħaddi l-ħin, għadha waħda b’saħħitha. Il-Ħadd waranofsinhar, għadek tara ringieli ta’ karozzi bin-nies ta’ kull età kkakkmati fihom — f’lokalitajiet b’veduta fejn wieħed jista’ jsorġi l-vettura u jgawdi l-beraħ wara ġimgħa magħfus fit-traffiku. Jitpaxxa bix-xenarju li joffru l-parkeġġi bejn il-Blue Grotto u t-tempji, Ħad-Dingli u Baħar iċ-Ċagħaq, waqt li jiekol xi ħaġa jew jgħid kelma fil-karozza. Matul il-ġimgħa, mal-lejl, hi drawwa komuni li tara żgħażagħ dilettanti tal-karozzi miġbura l-Luxol jew il-parkeġġ tal-Addolorata tal-Mars

— “Inkejja #1” ta’ Ryan Falzon

— “Inkejja”
ta’ Ryan Falzon
Meta Boffa kien irtira l-ultimatum, Nerik Mizzi ma qabilx miegħu għax kien jidhirlu li la beda l-ġlieda missu komplieha. Mizzi, wara kollox, kien jimpressjona ruħu ħafna b’Mintoff meta kien jarah qed jiġġieled mal-Ingliżi. Imma xorta waħda qal li ma kienx jaqbel mal-ultimatum innifsu, għax dan kien jagħmel lill-Maltin jidhru “materjalisti”, forsi daqsxejn rgħiba għall-flus. Kien iktar inkwetat li jaqta’ figura tajba l-pajjiż milli li kulħadd ikollu x’jiekol. Għal Mizzi, il-politika kienet dwar l-unur, dwar il-kultura, dwar l-identità. Wara kollox, missieru kien waqqaf il-Partit Anti-Riformista l

— “Kontra Tagħna Għaliex Mag…” ta’ Joe Gatt

— “Kontra Tagħna Għaliex Magħna”
ta’ Joe Gatt
Ninsab quddiem La Columna Rota ta’ Frida Kahlo, ilni wieqfa dritta quddiemha ħin twil. Konxja tal-fatt li jien wieqfa. Dritta. Dahri dritt u wiċċi biss qed jogħla u jinżel jifli l-pittura. Ġejt nara l-wirja ddedikata għal Kahlo fl-iScuderie del Quirinale, fis-sittin anniversarju mill-mewt tagħha. Hija wirja estensiva, ’il fuq minn mitt biċċa xogħol. Imma neħel quddiem dil-pittura dwar ix-xewka ta’ dahar Kahlo li treġġiha bħal kolonna mxaqqa, bit-taċċi mferrxin tul il-lemin ta’ ġisimha. Dil-pittura tkexkixni, u iktar ma nħares lejn it-tiġrif u t-tmermir, iktar niddritta, daqt nitgħawweġ lu

— “Jisimni Gianna” ta’ Loranne Vella

— “Jisimni Gianna”
ta’ Loranne Vella
Ommi kienu ħamsa, kollha għexu ħajja twila. Missieri kienu tnax li għexu sa xjuħithom, u kważi kollha qabżu d-disgħin. Iżda n-nanna, omm missieri, kienet ħobla u welldet b’kollox ħmistax-il darba. Minn dawn mitulha tlieta, wieħed qabditu s-suffejra u miet wara ġimgħa, oħra mietet fil-benniena wara xahar, ħadd ma sar jaf il-kif u l-għaliex, u tifel ieħor, ta’ qabel tal-aħħar minnhom kollha, kien għalkollox f’saħħtu li kieku ma trembillux il-kurdun m’għonqu u ma fagax hi u timbuttah ’il barra. Meta waslu biex jagħmlu t-tfal il-ġenerazzjoni ta’ ommi, missieri u ħuthom, għal raġuni jew oħra, li ma n

— “Jisimni Gianna” ta’ Loranne Vella

— “Jisimni Gianna”
ta’ Loranne Vella
Pirotta jtemm ix-xogħol tiegħu — xogħol li ħadlu ’l fuq minn tletin sena, mifrux fuq erba’ volumi u iktar minn tlett elef paġna — billi jgħid li dan l-istat independenti li kien għadu kif faqqas issa kellu bżonn sew tal-għaqda biex ikun jista’ jiffaċċja l-isfidi tal-ġejjieni: … imma l-idea tal-indipendenza, u l-kburija nazzjonali li nisslet, malajr sabu espressjoni fix-xogħol ta’ ġenerazzjoni ġdida ta’ kittieba, poeti, drammaturgi u artisti. L-ekonomija bil-mod il-mod marret ’il quddiem, l-emigrazzjoni bdiet tbatti, u l-idea li tkun Malti ħadet tifsira ġdida għal ħafna li qabel ma kinux ħab

— “Kontra Tagħna Għaliex Mag…” ta’ Joe Gatt

— “Kontra Tagħna Għaliex Magħna”
ta’ Joe Gatt
Qed ngħixu fi żmien fejn ir-regħba u l-ħsara fuq il-pjaneta li bdiet mill-Ewropa ħames mitt sena ilu waslet f’punt fejn il-kitla qed tagħli. L-ikel issa jissimbolizza wkoll l-inugwaljanza u l-inġustizzji tal-katini tal-provvista u l-kapitaliżmu globali, il-ħela u l-ġuħ, u l-ikbar deċiżjonijiet politiċi li għandna bżonn nieħdu huma dwar l-ikel. Meta ngħid li xtrajt il-ħaxix m’għand il-ħanut ta’ ħdejja, qed infiehem li hu ġabu jew minn barra jew mill-pitkalija, u kull tadama kellha storja kkumplikata mill-art li nibtet fiha sal-vjaġġ li ħadet biex waslet fuq mejda f’nofs Spazju Kreattiv, vjaġġ li

— “Insalata” ta’ Noah Fabri

— “Insalata”
ta’ Noah Fabri
Retour à Reims jiddokumenta l-kollass tal-politika tal-massa, billi jsegwi moviment orbitali mill-partit għall-privatizzazzjoni fis-snin tmenin u disgħin, flimkien mal-eklissi gradwali tad-dinjiet soċjali li kienu abitaw il-ġenituri ta’ Eribon. Iżda diġà fis-snin disgħin it-teorija politika kienet fasslet fiżjonomija tal-era l-ġdida postpolitika — waħda li identifikat fatturi ewlenin għar-rimpjazzament tagħha stess. Għax-xjenzat politiku Brittaniku Colin Crouch, iż-żmien tal-postpolitika kien ikkaratterizzat minn paradoss. Kif jikteb fil-bidu ta’ Post-Democracy (2004), fil-mill

— “Kollox Iperpolitiku” ta’ Anton Jäger

— “Kollox Iperpolitiku”
ta’ Anton Jäger (tr Karl Baldacchino)
Semmejt dik il-ħabiba li tibgħatli l-poeżiji, sekonda ilu: Jasmine Bajada, poeta żagħżugħa Għawdxija li diġà ppubblikat xogħol akkademiku u poeżiji apparti dawk f’ilsien selvaġġ. Ma kont naf kważi xejn dwarha: għal żmien twil kienet għalija isem bla wiċċ, għax kienet ippubblikat xogħolha f’ġurnal akkademiku li kont immexxi fil-passat. Imbagħad bdejna naqsmu l-poeżiji (xi tliet jew erba’ snin wara) u, malli qrajthom, peress li għoġbuni sew, kelli għall-inqas insir nafha ftit: sibtha bniedma tħobb il-bankijiet taħt is-saġar u li tilqa’ lil dak li jkun bi tbissima fiduċjuża.

— “Persjani” ta’ Aaron Aquilina

— “Persjani”
ta’ Aaron Aquilina
Temp ikrah illum.” Is-sema tqil, l-art għasra, il-bjut battala. Ili ma noħroġ. Fil-mera, wiċċi musfar u xagħri mitluq. Bl-istess flokk dawn l-aħħar jumejn u qalziet wiesa’ tal-piġama. Intella’ u nniżżel nixrifx mill-għatba ’l barra — nieħu naqra arja friska, inbiddel ftit, inderri. Iżda dawn l-erba’ ħitan wisq kennija. Lil hinn mill-maltemp, miċ-ċiera tan-nies u mir-rutina tax-xogħol, nagħżel li nestendi dan l-irtir domestiku. Hawn ġew ma jonqosni xejn: fadal xi bottijiet ikel fil-cupboard, jitħaddtu miegħi n-nies tat-televixin, u jżiegħel bija l-friex kbir u sħun. Negħreq ġo fih bħal f’baħar ar

— “Lejl u Nhar” ta’ Miriam Galea

— “Lejl u Nhar”
ta’ Miriam Galea
Vera ħarset lejn oħtha fil-mera. Lejn it-tikmix li kien jikxef il-fatt li kienet avvanzata fiż-żmien imma fl-istess ħin jaħbi l-età preċiża tagħha. X’aktarx li kellha fuq it-tmenin sena sew, forsi saħansitra fuq id-disgħin. Għajnejha kienu għadhom jaħdmu tajjeb, bħas-sensi l-oħra tagħha. Iffukat fuq punt partikolari fil-ġenb ta’ wiċċha. Għal xi raġuni, waqt li qed timraħ f’dak id-deżert ta’ wiċċha, iż-żona b’dawk l-għoljiet u l-widien mimlijin għerien mudlama u sigrieti affaxxinatha iktar minn bnadi oħra. Poġġiet żewġt iswaba’ hemm u mellset il-ġilda bi ħlewwa liema bħalha. Imbagħad ġebbditha ft

— “Qamar Aħmar” ta’ Simon Bartolo

— “Qamar Aħmar”
ta’ Simon Bartolo
Waqt żmien il-Covid rajt id-dokumentarju fuq TVM News dwar Filfla, u dan kien mument li fetaħli l-bibien beraħ. Minn naqra ta’ għajdut, storja, leġġenda tan-nies ta’ wara l-mina bdew jispuntaw friegħi ġodda. Id-dokumenti u l-mapep li juri Joe Sultana flimkien mal-memorji tiegħu qanqluni biex nipprova ngħaqqad u nilgħab b’dawn l-elementi fil-performance. Bdejt bil-prattika militari għax jien qatt ma kien għaddieli minn rasi li dak il-blat imġarraf madwar Filfla mhuwiex xogħol iż-żmien u t-tħabbit tal-mewġ imma xogħol il-bniedem. It-tifrik ta’ Filfla matul iż-żminijiet huwa diżastru teknoloġ

— “Splużjonijiet #1” ta’ Jimmy Grima

— “Splużjonijiet”
ta’ Jimmy Grima
Xi ħaġa fil-kuluri tal-iskrin mhix togħġobni. Il-kuntrast, is-saturazzjoni, ma nafx, xi ħaġa mhi qed togħġobni xejn xejn xejn. Il-ħsejjes tar-rukkelli fuq il-mezzi soċjali jieħdu post l-għajjat tal-għasafar, u mal-mument li naqbadni ninbela’ ġo fihom tagħtini weġgħa fid-darsa tal-għaqal ix-xellugija. Jibda se jagħtini attakk nervuż u ngħolli kollox, jew li nigdem idi bin-naħa l-oħra tax-xedaq sa ma nistrieħ, imma nissaporti u nibqa’ kif jien. Minflok tinfidli moħħi bikja mit-tip li twaħħax lill-qwiebel fl-apprendistat u tgerrex nofshom lejn karriera oħra. Il-mara tiftaħ il-bieb, u l-bikja

— “Murmurazzjoni #2” ta’ Luke Joseph Buhagiar

— “Murmurazzjoni”
ta’ Luke Joseph Buhagiar
Żgur li ismi familjari. Żgur li smajt bosta stejjer fuqi. Iżda żgur qatt ma smajt dak li ġara bejni u bejn Persew. Nitolbok, iskot ftit u isma’ l-istorja tiegħi qabel nissarraf f’elf framment ta’ miti oħra… Mela darba, ħmistax-il sena ilu, meta kont għadni tifla, kont ngħix mal-ġenituri tiegħi, Foriku u Keto, fuq gżira serena mdawra b’baħar blu jwerżaq. Id-dar kienet ċkejkna, bi tlett ikmamar kollox; il-kċina, il-kamra tal-bżonnijet tagħna u l-kamra fejn konna norqdu jien u ħuti l-oħra. Għalkemm bejni u bejn ħuti l-kbar ftit snin biss kienu jifirduna — qabża ta’ sentejn kull wieħed — l-ikbar d

— “Medusa” ta’ Rowena Grech

— “Medusa”
ta’ Rowena Grech
Zhukovka hija belt żgħira fir-Russja. Issa bilkemm jista’ jsibha xi ħadd fuq mappa, lanqas nerd tal-kartografija, jew xi ħadd bil-Masters fil-Ġeografija, lanqas xi “Russu professjonali” ta’ grad għoli. Imma darba — qabel Gorbachev waqa’ fil-ġenn tal-Perestroika, u kkundanna ’l-poplu Sovjetiku jsofri minn dijarrea ta’ ħelsien — proprju din Zhukova kienet il-manifattur tar-roti famużi, li kienu l-ħolma ta’ kull ġuvnott u Pijunier Żgħir. Dawk ir-roti tal-ġenerazzjoni l-ġdida, Десна-два, kellhom roti żgħar imma jservu, frame jintewa, u prezz għoli żżejjed mgħolli jerġa’ iktar minn dawk il mingħula tal-b

— “Shaft taż-Żibel (silta)” ta’ Iva Pezuashvili

— “Shaft taż-Żibel (silta)”
ta’ Iva Pezuashvili (tr Joe Gatt)
16 ta’ Ottubru. X’saħħa fiha splużjoni? X’inhuma l-istejjer madwarha? Kaxxa infernali. Is-sajjieda kienu jistadu għall-bombi li għadhom ma splodewx. Filfla, l-aktar gżira mwarrba ta’ Malta fl-inħawi tal-Qrendi, kienet tintuża għall-prattika tal-isparar tar-rokits, missili u torpidows fi żmien l-Ingliżi. B’dawn il-ħsibijiet bdejt infassal Kaxxa Infernali: Explosions, biċċa xogħol tat-teatru totalment non-fiction. Din damet biex tintwera quddiem in-nies sentejn, sa Ġunju tal-2021, għax kien iż-żmien fejn seħħ dak li ma jitwemminx. Qatt ma ħsibt li kont se nkun maqful ġewwa għal żmien daqshe

— “Splużjonijiet #1” ta’ Jimmy Grima

— “Splużjonijiet”
ta’ Jimmy Grima
22 ta’ Marzu 1973. Irċevejt tliet ittri mingħandek, tal-1, it-2 u t-3 ta’ Marzu. Grazzi. Il-flus li bgħattlek tista’ tmur tixtri xi affarijiet għat-tieġ bihom, jew stennieni u la nasal immorru flimkien. Ktibtli li qed tfittex biex tikri dar għal sena. Għala sena? Mhux se ndumu Malta sena żgur, Jos. Jekk trid issib tikri xi mkien għal tlieta jew erba’ ġimgħat, tajjeb. Sakemm inkun hemm jien ikollna fejn noqogħdu. Imma mhux beħsiebni noqgħod ġej u sejjer minn Tripli għal Malta għaliex ma nistax u m’għandix il-ħin. Il-gvern jagħtina visa limitata u hemm limitu wkoll fuq kemm flus nistgħu noħorġu

— “Es Sidr #3” ta’ Omar N’Shea

— “Es Sidr”
ta’ Omar N’Shea