Tnejn u sittin sena qajla biżżejjed biex insiru nafu postna fid-dinja. Il-barranin darba kienu jaħkmuna. Issa jiġu jżuruna, jaħdmu magħna u għalina. Kemm ilna li sirna Ewropej bil-provi, faċli nemmnu li minn dejjem kien ħaqqna dak li ksibna, u li issa kulma baqgħalna nagħmlu huwa li nitgħallmu l-lingwaġġ u l-manjieri ta’ dawk li dejjem emminniehom aħjar minna. Il-possibbiltà ta’ solidarjetà ma’ dawk li qegħdin fejn konna aħna sa ftit ilu hemm qiegħda, imma spiss tintilef taħt l-ansjetà li nlaħħqu mal-ħbieb ġodda tagħna, biex nintgħoġbu mal-kbar. B’kull azzjoni tagħna nassiguraw li l-estrazzjoni tista’ tkompli sseħħ mingħajr ebda xkiel, basta aħna kapaċi nemmnu li issa nistgħu nieħdu daqskemm nagħtu. Id-dħul ta’ Malta fid-dinja tal-biennali hija emblematika taʼ din il-qagħda. Xi rridu minnu dal-konfront tagħna mal-bqija tad-dinja? Li nsiru nafu iktar dwarna nfusna, jew li se nserrħu rasna li aħna tajbin daqs l-oħrajn? “Nistgħu ngħidu li dan huwa, jew għandu, il-potenzjal li jkun biennale postkolonjali jew antikolonjali, ta’ reżistenza mill-periferija…?” tistaqsi Manuela Zammit fl-esej tagħha “Kundizzjonijiet ta’ (im)possibbiltà tal-Biennale ta’ Malta” li bih qed nibdew dax-xahar. “Bħal ħafna mudelli, modi, u forom (kulturali) oħra li fis u mingħajr ħafna ħsieb nadottawhom bħala lokali mal-mument li jaslu f’pajjiżna, [il-biennale] hu mudell impurtat u li ħafna kritiċi prominenti fl-oqsma tal-arti u l-kultura jaqblu li hu, ukoll (fil-maġġoranza tal-każijiet), pjuttost eżawrit.” Ma waqgħetx id-dinja li ninsabu bʼbiżżejjed riżorsi biex inkunu nistgħu neżaminaw lilna nfusna filwaqt li għadna ma rrikonċiljajniex ma’ mnejn ġejjin. Iżda biex dal-paradoss ikun tassew ġenerattiv, għandna bżonn nidħlu għalih b’paradoss ieħor, dak ta’ kunfidenza u umiltà .
