Marzu 2026

Kif jixhed ismu, il-Mediterran, il-baħar tagħna, huwa baħar magħluq. Klawstrofobiku, maqsum minn eluf ta’ rotot marittimi, iffullat u mniġġes. Iżda għal għawwiem li qabeż minn fuq il-blat Malti, li nbeżaq ’il barra mit-toroq mimlijin karozzi u l-qilla tas-sħana, jidher kważi infint, għadu mhux mimsus mit-tfassil tal-bniedem. Għal dal-għawwiem, il-baħar “la għandu bankini u lanqas sinjali,” kif jgħid Jean Paul Borg fl-esej tiegħu, “Distanzi Twal”, li bih qed nibdew dax-xahar. “L-uniku sinjal, il-blat tal-kosta. Jekk insib ruħi ’l bogħod minnu jfisser qed ngħum bla direzzjoni.” Dal-baħar tista’ tintilef fih. “Fil-baħar, inti u hu biss.” Fil-ftuħ, il-qadfa, il-pass, u l-ħsieb imorru flimkien. Il-pass isir il-ħsieb. U l-ħsieb irid il-wita. Fir-rumanz il-ġdid ta’ Loranne Vella, li qed inħabbru dax-xahar, Travi taċ-Ċedru Saqaf taċ-Ċipress, il-protagonista ssib ruħha tfittex dan is-sens ta’ spazju fil-memorji tagħha, fil-ħsieb tagħha u, fl-aħħar mill-aħħar, fit-terren ta’ madwarha u lil hinn. Hi wkoll tfittex li titbiegħed mill-għagħa tan-nies, tal-belt: “It-tarf, it-truf, l-orizzont. Irrid, il-gżira, nimxiha minn tarf sa tarf. Irrid indur dawra sħiħa magħha. Irrid insib l-iktar tarf imbiegħed u nħares ’il barra. L-ilma, id-dgħajsa, il-baħar, l-għerien, taħt il-baħar, il-ħut; irrid inżur il-gżejjer ta’ Malta bid-dgħajsa, bil-moqdief. Irrid nintilef bejniethom. Irrid ninżel fl-ilma, nidħol ġol-għerien. Il-bidu hu l-baħar, it-tmiem fil-baħar.” Għal Jean Paul, waħdu fil-baħar, il-ħelsien mit-toqol tal-art huwa kważi totali. “B’wiċċek fl-ilma f’wiċċ il-baħar, f’qagħda orizzontali, daqslikieku l-gravità sospiża, kulma tara qiegħ il-baħar u tisma’ biss ’il nifsek.” Tinħeles kważi minn kollox. “Forsi wkoll, l-eqreb li tista’ toqrob għal titjira?” .

Din hija l-kitba ppubblikata dax-xahar:

Dekorazzjoni art-nouveau