Ir-rota tal-konservatiżmu daret iktar minn dawra waħda minn żmien Herbert Ganado ’l hawn. Fi żmienu, Ganado kien diġà jidher antikwat — karatteristika li ironikament iżżommok lura anki fid-dinja konservattiva. Kien għadu wisq imwaħħal ma’ djul l-awtoritajiet tal-Knisja u ma kienx aġli biżżejjed biex jinqeda biha kemm kellu bżonn mingħajr ma jħalliha tiskreditah bħala Prim Ministru plawżibbli; u dan iddistingwieh anki min-Nazzjonalisti l-oħrajn. Mhux għax ir-reliġjon ma kienx għad għandha post fil-politika Maltija. Meta l-Partit Nazzjonalista ġie rriformat, kien qassis ieħor, iktar sottili mill-Arċisqof Gonzi u forsi iktar makakk, Peter Serracino Inglott, li għamlu partit modern u “ta’ veru”. Minn dak iż-żmien ’l hawn, Augusto Pinochet, Margaret Thatcher u Ronald Reagan użaw il-konservatiżmu biex joħolqu l-illużjoni ta’ stabbiltà waqt li l-veru proġett, bħal dejjem, kien dak ekonomiku, in-neoliberaliżmu li issa bela’ l-ispettru politiku kważi kollu. Il-konservatiżmu jaqbad immaġni partikolari fil-passat, bosta drabi verżjoni idealizzata tal-istorja tal-ġens jew in-nazzjon, u jiġġustifika kull azzjoni billi jgħid li tippreserva u tqarreb dik il-viżjoni. Il-Kattoliċiżmu tradizzjonalista joffri estetika pura li jista’ jkollok l-ambizzjoni tippreservaha mingħajr wisq konsegwenzi ekonomiċi. Għad-Dinja l-Ġdida, speċjalment għad-dinja Puritana tal-Amerka ta’ Fuq, id-damask u l-kant bil-Latin huma impressjonanti ħafna, u jissodisfaw l-aspettazzjonijiet kollha ta’ kif għandha tkun dinja antika u tradizzjonali. Dan huwa s-Sindromu ta’ Stendhal bħala proġett politiku. Iżda dan huwa t-tradizzjonaliżmu tal-era individwalista, li ma jemminx bl-ubbidjenza. Il-fedeltà lejn il-ġerarkija u t-tradizzjoni Kattolika kienet tressaq lil Ganado bilfors lejn it-“tagħlim soċjali” tal-Knisja, li kien għalih mappa għall-progress materjali mingħajr soċjaliżmu, u li għal oħrajn fl-istess snin kien xejn inqas minn manifest rivoluzzjonarju. Il-parti l-kbira ta’ dawn il-Kattoliċi l-ġodda, li llum qed ifasslu l-pjanijiet politiċi tagħhom, ma juru assolutament ebda interess f’dan it-“tagħlim soċjali”, ħlief meta jsemmu l-ftit elementi li jaqblu magħhom; bħar-“rispett għall-ħajja ta’ kull bniedem”, sakemm il-“bniedem” ikun għadu ma ħariġx minn ġuf ommu. Il-Papa, għalihom, mhux Kattoliku biżżejjed. Għalissa, Malta tidher qisha oasi sekularista f’Ewropa fejn partiti tal-lemin estrem u teokratiċi qed japprofittaw ruħhom minn kull forma ta’ reazzjoni għall-ftit progress soċjali f’dawn l-aħħar snin biex ma jkun hemm bżonn itejbu xejn fir-realta materjali ta’ dawk li jsegwuhom. Forsi pajjiżna għadu qed jirkeb il-mewġa tal-ewwel ewforja ta’ edoniżmu u flus mid-dħul tagħna fl-Ewropa. Forsi aħna familjari wisq mal-kultura Kattolika biex nerġgħu nħalluha tistordina. Jekk hemm linja bejn il-Leħen is-Sewwa u t-Truth Social, hija linja kollha tidwir, imma hawn min għandu l-paċenzja kollha, u r-rieda, li jsegwiha .
